Naunau pea malo e toe nofo le Faletupe Hawaii
O se tasi o mataupu o le a aofia i mataupu ua fuafua le afioga i le ali’i kovana ia Lolo Matalasi Moliga, e talanoaina i le latou malaga ma ni isi o sui o le kapeneta lea ua fa’amoemoe e tuua ai le atunu’u i le vaiaso nei, o le toe faia lea o se isi fonotaga ma sui o le Faletupe a Hawai’i, mo le toe faia o ni isi feutaaiga ina ia toe fo’i mai le faletupe e fa’aauau lana tautua i le atunu’u.
O le autu o le malaga a le alii kovana ma sui o lana kapeneta, e mo fonotaga faaletausaga i faia i le laumua i Uosinitone.
O le fonotaga a le kovana ma le Ta’ita’ifono o le Komiti Fa’afoe a le Faletupe a Hawai’i faapea ai ni isi o totino o le Komiti Fa’afoe, ua fa’amoemoe e faia pe a mae’a le fonotaga i Uosigitone.
Ina ua saunoa le alii kovana e fa’amalamalama i le fonotaga a le kapeneta i le vaiaso na te’a nei, le mataupu e fa’atatau i taumafaiga a le malo e fa’atula’i le tautua fa’a faletupe i le atunu’u, sa aofia ai i lana saunoaga le mafua’aga o le tulafono lea ua taoto i le Fono Faitulafono e fa’atula’i ai se faletupe fou, aemaise ai o le tulaga ua o i ai taumafaiga e fa’atula’i le Faletupe o le Community Bank a Amerika Samoa.
O le vaiaso i ona tua atu e pei ona saunoa Lolo i luma o le kapeneta, sa latou fono ai ma i latou sa taumafai e fa’atula’i le Community Bank e aofia ai ma le susuga ia Dave Haleck, ma latou fa’ailoa atu ai ia te ia le toe fa’aui i tua o le latou talosaga sa tu’uina atu i le vaega a le feterale e puipuia tupe teu (FDIC).
Na taua e Lolo e fa’apea, e ui sa to’atele le atunu’u na tu’u fesili po o fea o lo o tu ai le malo i le taumafaiga mai o le Community Bank, o le mea moni lava e le fesiligia, sa matua sapasapaia e le malo taumafaiga e fa’atula’i le faletupe lea, atoa ai ma taumafaiga e toe fa’atumua le Faletupe a Hawai’i.
“O lea la ua toe fa’aui i tua le talosaga a le Community Bank, e le o toe suia lava fo’i le fa’aiuga a le Faletupe a Hawai’i e malaga ese, o le a la le isi gaioiga a le malo o le a fai nei”?, o le saunoaga lea a le ali’i kovana i lana kapaneta, ma ia fa’ailoa ai loa le mafua’aga tonu na ala ai ona tula’i mai le malo e fuafua le fa’avaeina o se faletupe fou, e pei ona taoto ai le pili taufaaofi i le fono e fa’atulafono ai le faatautaia o lea faletupe.
“O la’u tali sa fai ia Haleck, tu’u mai pea le malo se’i taumafai e fa’atula’i le faletupe fou lea pe mafai, e leai se agaga o le malo e oso fa’alava e fa’alavelave i gaioiga a pisinisi mo le faia o tautua fa’a faletupe, e le o se galuega a le malo le fai o ni pisinisi, ae ua mafua ona laa atu i ai le malo i lea tulaga, o le taumafai lea e fa’atumu le galuega lea ua le mafai e pisinisi tua ona fa’atino, e le faia la mo se penefiti o le malo, ae o le agaga ia maua le avanoa e tautua ai le atunu’u”, o le saunoaga lea a Lolo.
Na tua fo’i i le saunoaga a le ali’i kovana le tele o fa’asea ma faitioga ua amata ona fa’alogoina, i le aapa fua o le malo e fa’avae lenei faletupe ae ua le taoto pea le fatuaiga tausi i pisinisi tua latou te fa’atinoina.
“O le agaga moni o le malo, ia fa’atula’i se isi tautua fa’afaletupe e fesoasoani i le atunu’u o lo o mana’omia lenei fesoasoani, e fa’apitoa mo i latou e le o mafai ona latou nono mai tupe i faletupe o lo o i ai nei, e fa’apitoa fo’i mo tagata e alu le masina o tau tatala se tusi tupe, o auaunaga eseese uma nei e tatau ona agava’a ai tagata uma o le atunu’u o lo o aumau ma nonofo e tautua le atunu’u i aso ta’itasi.
Na fa’afetaia e Lolo taumafaiga a le Fono Faitulafono mo le unaia o le tulafono e fa’avae ai se faletupe fou mo le atunu’u, e ui i ni isi o le fono o lo o fesiligia lenei fa’amoemoe, ae o le finagalo maualuga o le ali’i kovana, ia lagona e le fono le taua o le fa’amoemoe e pei ona taumafai atu i ai.
“E tofu lava le tagata latou ia ma ona mafaufauga e fa’atatau i lenei mataupu, ae o le agaga atoa o le malo, ia saili se auala e foia ai le fa’afitauli lea ua tula’i mai i le tautua fa’a faletupe”, o le isi lea saunoaga a le ali’i kovana.
“I feso’otaiga sa faia ma ta’ita’i o le fono ma ni isi o faipule, e foliga mai o lo o tau i ai le agaga ese lea i ni isi o i latou, ae talosaga atu i le kapeneta, talatalanoa ia outou faipule ma senatoa o lo o i le Fono, faailoa i ai le aano moni o fa’amoemoe lenei, e le mo se manuia o le malo, ae mo le atunu’u atoa”, o le isi lea saunoaga a le alii kovana.
O le vaiaso na te’a nei na pasia ai e le maota o sui le tulafono sa talosagaina e le ali’i kovana ma le faigamalo, e fa’atula’i ai se faletupe fou mo Amerika Samoa ae fa’atautaia e le malo.
O le agaga o le malo e pei ona saunoa Lolo, a mae’a loa le lua i le tolu tausaga talu ona tatala lenei faletupe fou, ona tu’u atu loa lea i pisinisi tua latou te fa’afoeina.
