Taoto atu fa’aiuga ali’i fa’amasino mataupu fa’atatau faiga palota

Ua taoto atu nei i se fa’aiuga a afioga i ali’i fa’amasino o le Vaega Apili o le Fa’amasinoga Maualuga mo sa latou fa’aiuga, i le mae’a ai lea ona fa’afofoga o ali’i fa’amasino i fa’afinauga a loia, e tusa ai o se tagi na fa’aulu e le tamaitai o lo o tauva mo le tofi faipule mai le Itumalo o Tualauta ia Lusia Su’a Bartley fa’asaga i le Komesina o Palota ia Tuaolo Manaia Fruean.

 

Na muamua fa’afofoga le fa’amasinoga i fa’afinauga a loia i talosaga e lua sa taoto i luma o le fa’amasinoga apili, fa’atoa maua ai loa le avanoa e fa’afofoga ai ali’i fa’amasino i fa’afinauga e fa’atatau i le mataupu e pei ona iloiloina i le aoauli ananafi.

 

O talosaga e lua na muamua iloilo, o le talosaga na fa’aulu e Lusia mo se poloaiga a le fa’amasinoga e toe fa’aopoopo ai ni isi fa’amaumauga - e pei o le pepa fanau -  i luma o le fa’amasinoga e tusa ai o le mataupu o lo o finauina nei, atoa ai ma le talosaga a le Komesina o Palota i le fa’amasinoga ina ia solofua le tagi a Lusia ua fa’aulu fa’asaga ia te ia.

 

TALOSAGA A LUSIA SU’A BARTLEY

 

Na taua e le loia a Lusia o Richard DeSaulles e fa’apea, i faamaumauga sa tuuina atu e le tamaitai faipule ia Vui Florence Saulo i le Ofisa o Palota mo le lesitalaina o lona suafa i le palota o lo o loma nei, o lo o aofia uma ai fa’amaumauga o lo o manaomia, sei vagana ai lava le pepa fanau o le tamaitai faipule e le o i ai.

 

Na finau le itu tagi e fa’apea, o se tasi o vaega e agava’a ai se tagata ona maua sona tusi folau Amerika, o le tuuina atu lea o lona pepa fanau ina ia fa’amaonia ai o ia o se sitiseni Amerika po o se Nesionale fo’i o le Iunaite Setete.

 

“E foliga mai e na o le pau lea o le pepa o lo o misi mai faamaumauga, o le pepa fanau, e taua tele, matou te manaomia lea pepa fanau ina ia fa’amanino ai le mataupu o lo o matou naunau e fa’amanino”, o se vaega lea o le fa’afinauga a DeSaulles.

 

Na fesili le afioga i le ali’i fa’amasino ia John L. Ward II i le ali’i loia, o lona uiga o lana faafinauga, ua ia fesiligia le fa’aiuga ua faia e le Komesina o Palota, ae na tali le alii loia, e le o le tulaga lena, pau le vaega o lo o naunau e fa’amanino, o le mataupu i le pepa fanau o Vui.

 

Sa ia taua fo’i e fa’apea, sa maua le avanoa o Lusia na te su’esu’eina ai le vaega o lo o teu ai fa’amaumauga a le malo o Amerika Samoa mo le tau sailia o ni faamaumauga o lenei mataupu, peita’i o le fa’afitauli, e le mafai ona ia faia ni kopi o fa’amaumauga nei.

 

Ae na taua e le loia a le Ofisa o Palota ia Gwen Tauili’ili Langkilde i lana faafinauga e fa’apea, o le fa’aiuga a le Komesina o Palota e teena le talosaga sa fa’aulu e Lusia, na fa’avae mai lea ina ua mae’a ona ia (Tauiliili Langkilde) iloiloina pepa fa’amaumauga sa tuuina atu e Vui, ma faamaonia ai le agava’a o ia e tauva i le palota o lo o loma nei.

 

E leii tete’e Tauili’ili Langkilde i le fa’afinauga a le itu tagi, e leai se pepa fanau a Vui sa i totonu o le faila, pau le itu sa ia taumafai e fa’amanino i le fa’amasinoga, sa tuuina atu e Vui lana tusi folau e fa’amaonia ai lona agava’a e tauva i le palota.

 

Na taua e le isi loia mo Vui o Toetasi Fu’e Tuiteleleapaga i lana fa’afinauga e fa’aopoopo atu ai i le fa’afinauga a Tauili’ili Langkilde e fa’apea, na pau tagata e mafai ona latou umia tusi folau Amerika, e na o sitiseni Amerika faapea ai ma Nesionale a le Iunaite Setete.

 

Sa ia taua fo’i e fa’apea, e le i avea le leai o se pepa fanau a Vui i totonu o le faila a le Ofisa o Palota, ma itu na taofia ai le Komesina mai le faia o lana fa’aiuga e teena ai le talosaga a Lusia.

 

I le mae’a ai ona iloilo e ali’i fa’amasino o fa’afinauga a loia e tusa ai o lenei mataupu, na tuuina mai ai loa le fa’aiuga a le fa’amasinoga e teena ai le talosaga a Lusia.

 

Na faamanino e Ward II e fa’apea, o le latou fa’aiuga o lo o fa’avae mai lea i lalo o tulafono ma faiga fa’avae o lo o lima taitaiina ai a latou tiute fa’a fa’amasino.

 

I lalo o ia ta’iala ma tulafono e pei ona saunoa Ward o lo o faatulaga mai ai a latou matafaioi fa’a faamasino, e le o fa’atagaina ai i latou ona latou suia le fa’aiuga ua tuuina mai e le Komesina o Palota e uiga i lenei mataupu, o le mafuaaga lea ua latou teena ai le talosaga.

 

TALOSAGA A LE KOMESINA O PALOTA

 

O le talosaga a le Komesina o Palota ina ia teena le tagi a Lusia fa’asaga ia te ia, ua taoto atu nei i se fa’aiuga a ali’i fa’amasino.

 

Na taua e DeSaulles e fa’apea, talu ai e eseese faamaumauga ua latou maua e faatatau i le pepa fanau a Saulo, ua mafua ai loa ona oso a’e se manatu e fa’atatau i lea mataupu, ona o lo o taua i isi faamaumauga o Vui na fanau i lona aiga, ae o lo o taua i isi faamaumauga sa fanau i le falemai.

 

Na taua foi e le itu tagi le maofa ina ua tuuina atu le talosaga i le Ofisa o Palota e fesiligia ai le agava’a o Vui e avea ma sui tauva o le palota mo le itumalo a Tualauta, ae tuuina mai le faaiuga a le Komesina o Palota i le aso lava lea e teena mai ai le talosaga, e aunoa ma lona faia o se suesuega auiliili e faatatau i le mataupu.

 

E talitonu le itu tagi, sa tatau i le Komesina o Palota ona ia logo ni isi ofisa a le malo e fitoitonu ma le suesueina o mataupu fa’apenei, ina ia latou silafia le mataupu e pei ona fesiligia e Lusia, peita’i na taua e Tauili’ili Langkilde i lana faafinauga e fa’apea, na pau le tiute o le Komesina o Palota e fa’atino, o le mautinoa e agava’a le sui ua lesitala e avea ma sui tauva, ae leai sona malosi na te talosagaina ai ni Ofisa mo ni suesuega i ni mataupu faapenei.

 

Sa ia taua fo’i e fa’apea, e le o iloa pe aisea na fa’atali ai Lusia e fa’atoa faila lana talosaga i le taimi lenei ma ia fesiligia ai le pepa fanau a Saulo, ae o lea sa i ai le lua tausaga ua tuana’i sa tatau ai ona ia faila lea talosaga ma faagasolo ana suesuega.

 

O le popolega e pei ona taua e le tama’ita’i loia, ona o lea ua amata ona fai palota mo tagata e le i ai i le atunuu i le aso o le palota, ae le o aofia ai sui tauva mo le Itumalo o Tualauta ona o lea e le i mae’a le mataupu e pei ona i luma o le fa’amasinoga.

 

TAGI A LUSIA FA’ASAGA I LE KOMESINA O PALOTA

 

E puupuu lava faafinauga a loia e faatatau i le mataupu lea na faatulaga e fofogaina i le aoauli ananafi, ona o le tagi a Lusia fa’asaga i le Komesina o Palota, ina ua teena e le Komesina o Palota lana talosaga e fesiligia ai le agava’a o Saulo e avea ma sui tauva mo le palota.

 

Na taua e DeSaulles e faapea, na pau lava le faanaunauga o le itu tagi, o le fia iloa o le mea moni ma faamanino le tulaga o le pepa fanau o lo o fesiligia. Sa ia taua fo’i le fa’atamala o le Komesina o Palota e fa’atino ona tiute e tusa ai o le talosaga sa tuuina atu, fa’atasi ai ma lona manatu, afai e tuuina atu e se tagata ni fa’amatalaga se tele faapenei e faatatau i mataupu tau palota, e tatau i le Komesina o Palota ona magafagafa loloto i ai.

 

Ae na taua e le ali’i loia o Marcellus T. Uiagalelei - o le isi loia mo Vui - e fa’apea, e le fesiligia le faaiuga ua faia e le Komesina o Palota e agava’a ai Vui e avea ma sui tauva, e le lava fo’i se taimi e tau faia ai se suesuega i le mataupu e pei ona laga e le itu tagi, ona o le puupuu o le taimi na faamuta ai le faauluina o talosaga faapenei ma le aso o le palota.

 

Ua taoto atu nei i se faaiuga a afioga i ali’i fa’amasino se faaiuga i le mataupu ua i luma o le fa’amasinoga.

 

O isi fa’amasino sa lagolago ia Ward II e aofia ai le fa’amasino sili ia Michael Kruse, ma afioga i ali’i fa’amasino lagolago ia Mamea Sala Jr ma Fa’amausili Pomele.