Talosaga Lolo i le Initeria mo sa latou fautuaga

Ua talosagaina e le afioga i le alii kovana ia Lolo Matalasi Moliga se fautuaga mai le Failautusi o le Matagaluega a le Initeria a le malo tele, e tusa ai o le mataupu lea o lo o una’i e le Fono Faitulafono e fa’atatau i suiga o le Fa’avae.

 

Na taua e Lolo i le fonotaga tuu sa’o mai Hawaii ma lana kapeneta i le vaiaso na te’a nei  e faapea, o se tasi o mataupu tuga o lo o la galulue ai ma Lemanu i le taimi nei, o le mataupu i le suiga o le Fa’avae e pei ona finau atu ai le Fono, ma ua mae’a ona tuuina atu sana tusi i le Initeria e fesiligia ai so latou finagalo e fa’atatau i lenei mataupu.

 

“Ua uma ona ave la’u tusi i le Failautusi o le Initeria, e aumai sa latou fautuaga i auala e fai ai se faaiuga a le malo e faatatau i lenei mataupu,” o se saunoaga lea a Lolo i le taimi o le fonotaga ma le kapeneta.

 

“Ua mafua ona ou talosagaina se finagalo o le Initeria, ona ou te le mana’o ou te faia to’atasia se faaiuga e uiga i lenei mataupu, aua o lo o manino le taotoga o le tatou atunuu i lalo o le Fa’avae, o le tatou faigamalo e vaavaai mai e le Initeria, po o fea lava la tatou te aga’i ma feofeoa’i solo ai, o lalo lava o le Initeria ma le peresetene o le Iunaite Setete e vaavaaia maia tatou,” o le isi lea saunoaga a Lolo.

 

Sa ia taua fo’i e faapea, o ni isi o taimi e tele ai lava le fia malolosi o Amerika Samoa ma taumafai e fai ni isi mea latou te manatu ma talitonu e sa’o, ae toe i’u ane lava i le fesiligia o le malo tele i mataupu faapenei, aua e le gata o iina o lo o maua mai ai vaega tupe o lo o faatupe ai le faigamalo a Tutuila ma Manu’a, ae o le Iunaite Setete fo’i lea e maua mai ai vaega tupe tetele i tausaga ta’itasi e fausia ai galuega ma atina’e tetele mo Amerika Samoa.

 

Na faailoa e Lolo i lana kapeneta e faapea, e tatau ona silafia uma e le kapeneta gaioiga ma mataupu o lo o tutupu ma talanoaina i le laumua i Uosigitone mo Amerika Samoa, ina ia fuafua i ai fautuaga ma faaiuga fai a tagata taitoatasi.

 

O le mataupu e faatatau i le suiga o le Fa’avae e pei ona pasia e le Fono, o le malosiaga lea e teena ai e le Kovana se pili e pasia atu e le Fono (veto override).

 

I lalo o le Fa’avae o lo o i ai nei, afai e pasia atu e le Fono Faitulafono se pili mo se tulafono taufa’aofi ae teena mai e le kovana, ona ave lea o le tulafono i le Failautusi o le Initeria e fai mai ai se faaiuga o le tulafono.

 

Ae o le suiga lea ua pasia e le Fono Faitulafono, afai latou te pasia se tulafono ae teena mai e le kovana, ona aumai lea o le faaiuga e toe palota i ai le Fono Faitulafono, afai latou te toe pasia le tulafono mo le taimi lona lua, ona aloaia loa lea ona avea lea pili ma tulafono.

 

O popolega mai ni isi o faipule ina ua talanoaina lenei mataupu, ina nei avea le naunau atu o le Fono Faitulafono e aveese mai le malosi o lo o taoto i le Initeria ma itu e aafia ai tulaga tau tupe o lo o sasa’a mai e le Iunaite Setete mo Amerika Samoa.

 

Na taua e molimau a le malo e aofia ai le Loia Sili ia Talauega Eleasalo Ale ma le Failautusi o le Ofisa o Mataupu Tau Samoa ia Satele Galu Satele e fa’apea, ina ua sauni fo’i Amerika Samoa e palota lana kovana, sa tula’i mai ai fo’i popolega i ni isi o le atunuu ma ona ta’ita’i, ina ne’i avea lea suiga ma auala e aafia ai tulaga o tupe o lo o maua mai e le malo tele, peitai e o o mai lava i le taimi nei, o lo o tumau pea le mautu ma le malosi o tupe mai le malo telke o lo o sasa’a mai o Amerika Samoa.

 

O suiga o le Faavae e pei ona pasia e le Fono, o le a faia i ai se finagalo o le au palota ia Novema 2014.