Fesiligia eseesega galuega o lo o fa’atino e Alii mautofi

O le fa’atinoina o tiute e ali’i mautofi i totonu o nu’u ma itumalo, o se tasi lea o mataupu sa tele i ai fesili a sui o le Komiti Soofaatasi o le Paketi a le Fono Faitulafono, ina ua iloilo le paketi a le Ofisa o Mataupu Tau Samoa i le taeao ananafi.

 

O le Sui Failautusi o le Ofisa ia Tuiagamoa Tavai na molimau e tusa ai o le paketi a le ofisa mo le tausaga tupe fou 2015, ona o lo o toesea le Failautusi o le Ofisa, le afioga Satele Galu Satele.

 

A o le i amataina le iloiloga, na fautuaina e le Peresetene o le Senate ia Gaoteote Palaie Tofau ta’ita’ifono o le Komiti Soofaatasi, e fautuaina le Fa’atonusili o le Paketi a le malo ina ia auai atu i iloiloga o le paketi o lo o faia, ona ua maitauina ua tele aso o le iloiloga e le o toe fa’atasi atu le tamaita’i fa’atonusili ia Catherine Aigamaua Saelua.

 

Na fesiligia e Soliai Tuipine Fuimaono le mafua’aga ua leai ai ni pulenuu faaopoopo mo afioaga tetele e i ai Pago Pago, Nuuuli atoa ai ma le itumalo o Tualauta, e pei ona talosagaina ai le afioga a Satele i se feiloaiga ma le senate i se taimi o le tausaga nei.

 

Saunoa Soliai e fa’apea, sa talia e Satele le talosaga mo ni pulenuu faaopoopo i nuu tetele nei, e fesoasoani ai i isi pulenuu o lo o fa’atinoina le galuega, ona ua toatele tagata e nonofo i totonu o afioga ae le lava pulenuu.

 

Mo se faataitaiga e pei ona saunoa Soliai o le pitonuu a lona afioaga i Malaeimi, lea na tupu mai ai se fa’alavelave i se tausaga e lei mamao atu ma maliu ai se tagata.

 

Saunoa Tuiagamoa e faapea, sa lagolagoina e Satele ma le ofisa le fautuaga a le senate, ae ina ua tuuina atu i luga o le ofisa o le kovana le latou paketi, sa faailoa ane e leai se tupe e fa’atupe ai le toe faaopoopo o ni isi pulenuu fou.

 

Saunoa foi Tuiagamoa e fa’apea, e tusa ma le $420,000 le tupe e alu mo le totogiina o pulenuu fou, ma o se vaega tupe tele lea i le finagalo o le faigamalo.

 

E le i nofo lelei i le faafofoga a Soliai le tali a le malimau ma ia toe saunoa ai loa e fa’apea, o le talosaga sa tuuina atu mo ni pulenuu faaopoopo, e le o afioaga uma i le atunuu, ae na o itumalo ma afioaga tetele e pei o Pago Pago, Nuuuli ma Tualauta.

 

Na fesili le afioga Soliai i le sui faatonusili o le Ofisa o le Paketi a le malo, pe i ai se alaga tupe e faatupe ai ni pulenuu fou mo nuu ma itumalo e pei ona ia taua, ae na tali le sui faatonu, e fuafua lava i se faatanaga mai le alii kovana.

 

O se tasi o mataupu na fesiligia e le sui peresetene ia Nuanuaolefeagaiga S. Nua, o le eseesega o galuega e fa’atino e Pulenu’u, Leoleo nuu ma Asiasi nu’u (Village Inspector), ae na saunoa Tuiagamoa, o ‘Village Inspector’ latou te asia galuega sa faia i totonu o le nuu e le pulenuu ma le leoleo nuu faapea ai ma le nuu atoa.

 

Na toe saunoa Nuanuaolefeagaiga e faapea, e foliga mai ua tele naua tagata e totogi ae tutusa lava galuega o lo o faatino, ae lelei pe ave lea vaega tupe e totogi ai ni isi leoleo nuu ma ni isi pulenuu fou e fesoasoani mo nuu tetele e pei ona tulai mai ai le manaoga.

 

Na fesili le afioga i le alii senatoa ia Magalei Logovii, po o fea e nofo ai le pulenuu i Swains o lo o taua i totonu o le paketi, ae na faamalulu Tuiagamoa i le komiti, na te le iloa po o fea e nofo ai le pulenuu a Swains, e le o sana galuega foi le alu e vaai mea e nonofo ai pulenuu.

 

Ae na toe saunoa Magalei e fa’apea, na mafua ona ia fesiligia le mataupu lea, ona e leai ni tagata o nonofo i Swains i le taimi nei, ae o le upu ‘Pulenuu’ o le tagata lea e nofo i totonu o le nuu, afai o lo o tofi le pulenuu a Swains e vaaia tagata Swains o lo o nonofo i Pava’ia’i po o Nuuuli fo’i, o lo o i ai fo’i pulenuu a afioaga na latou te faatinoina le galuega, e leai la se mea e manaomia ai fua se pulenuu a Swains.

 

Na fesili le tamaitai faipule ia Vui Florence Vaili Saulo i le faaopoopoga e silia i le $300,000 o lo o taua i se tasi o vaega o le paketi, po o tupe ia ua faaagaga mo mataupu tau i fanua ma suafa, ae na tali le tofa a Tuiagamoa, o se vaega o lea tupe ua faaagaga e totogi ai le loia mai luga o le ofisa o le loia sili, o lo o galue mo le iloiloina o faila ma mataupu e faatatau i fanua ma suafa, ina ia vave ona faia i ai faaiuga a le ofisa.