Fautua Peresetene Senate i le afioga ia Nuanuaolefeagaiga
O le taeao ananafi na tuuina atu ai se fautuaga mai le afioga i le ali’i Peresetene o le Senate i le afioga i le ali’i Senatoa ia Nuanuaolefeagaiga S. Nua, e fa’atatau i le mataupu lea na fesiligia ai lona tulaga o le Ta’ita’ifono o le Komiti Fa’afoe o le Faletupe o Atina’e a le malo, ma mataupu o lo o tula’i mai i le lotoifale o le Faletupe o Atina’e.
I se feiloaiga a le Samoa News ma le afioga i le Tama’ita’i o le Ao ia Gaoteote Palaie Tofau i le taeao ananafi, sa ia fa’amaonia mai ai le mae’a lea ona ia fautuaina o le afioga ia Nuanuaolefeagaiga e tusa ai o lenei mataupu.
O le taeao ananafi “na ma fono ai ma le afioga i le ali’i Senatoa ia Nua e uiga i le mataupu lenei, ma ua ou fautuaina o ia ina ia fai sana faaiuga e uiga i le mataupu lenei,” o le saunoaga lea a Gaoteote.
O le vaiaso na te’a nei na tula’i ai le afioga i le ali’i senatoa ia Galea’i M. Tuufuli, ma fautuaina le alii peresetene o le Senate ina ia faia sana faaiuga faasaga i le alii senatoa ia Nuanuaolefeagaiga, ona o le mataupu a le Faletupe o Atina’e o lo o a’afia ai lona igoa, ae o ia fo’i o le Ta’ita’ifono o le Komiti Fa’afoe a le Faletupe, o ia fo’i o le sui o le Senate na tofia atu e le alii peresetene.
O le afioga i le alii Senatoa ia Nuanuaolefeagaiga, o se tasi lea mai le silia i le to’a 10 o i latou na agavaa i le polokalame a le Faletupe o Atina’e o le 1602, ua tuuina atu e le Faletupe i luma o le Fa’amasinoga ina ia latou toe totogi atu tupe o le polokalame, ina ua latou le tausisia aiaiga o le polokalame e pei o le tatau lea ona mae’a a latou galuega mo fale sa fausia i totonu o le taimi sa fuafuaina.
Na taua e Gaoteote i le Samoa News e faapea, o le faaiuga o le vaiaso na te’a nei na faia ai le isi fonotaga a le Komiti Faafoe o le Faletupe, peita’i e le i talanoaina ai le mataupu e faatatau ia Nuanuaolefeagaiga, e leai fo’i se totino o le Komiti na ia lagaina lea mataupu, e pei ona faailoa atu e se sui o le Komiti Fa’afoe ia te ia.
E le i faailoa mai e Gaoteote po o ai le sui o le Komiti Faafoe a le Faletupe sa ia ta’uina atu lea mataupu ia te ia.
“Ina ua ou maua le avanoa e faatatau i le fonotaga a le Komiti Faafoe i le faaiuga o le vaiaso na te’a nei, sa ou fautua ai loa i le alii senatoa ia Nua e faapea, o lou avanoa lelei lenei e fai ai sau faaiuga ma e faailoa i le Komiti Faafoe, o le a e faamavae mai le tofi Ta’ita’ifono ona o mataupu e pei ona tutupu mai, ua laki oe e le i faia se faaiuga a le Komiti Fa’afoe e fa’ate’a oe mai le Komiti,” o saunoaga lea a Gaoteote i le Samoa News e tusa ai o le la talanoaga ma Nuanuaolefeaiga.
Ina ua fesiligia le alii peresetene i sona finagalo, pe fa’amata e a’afia ai le maota maualuga ona o le mataupu e pei ona tula’i mai i le alii senatoa ia Nua, na soisoi Gaoteote ma saunoa e faapea, e leai lava se mea e aafia ai fua le suafa o le Senate ona o le mataupu e faatatau i le alii senatoa, e le i soli fo’i e le alii senatoa se tulafono matuia a le malo.
“E tutusa lelei lava le alii senatoa ia Nua ma le isi to’atele o tagata, na talosaga lelei i le polokalame ma agava’a mai ai, aisea la ua tulituli au pu ai fua na o Nua ae faafefea isi mau tagata o lo o i ai a latou nonogatupe i le Faletupe,” o le saunoaga lea a Gaoteote.
O le alii senatoa ia Nuanuaolefeagaiga na tofia e le peresetene o le Senate, o le sui lea o le maota maualuga i totonu o le Komiti Faafoe o le Faletupe o Atinae, ae o le sui fofoga fetalai ia Talia Faafetai Iaulualo, na tofia e le fofoga fetalai ia Savali Talavou Ale e fai ma sui o le maota o sui.
