TALA I VAIFANUA


[ata: foa'i]

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

FAATAUNU’UINA SAILIGA SIAMUPINI O LE FA’AGATAMA I LE TAI PE A TULAGA LELEI TALA O LE TAU

O le taeao nei, pe a tutusa ai ma tulaga o le tau, o le a faapea ona faataunu’uina ai le Sailiga Siamupini, i Fa’agatama i le Tai, e pei ona sa alo atu iai Sa ta’itasi, i le sailiga o so latou avanoa mo le tu’uga i le aso.

O le aso ananafi, na taunu’u ai ia Tu’uga e lua, aua le sailiga siamupini i le taeao nei.

Ma o le fa’ai’uga o le tu’uga ananafi, e pei ona sa fa’amaonia mai e le KVZK-TV:

TU’UGA MUAMUA:  Sa manumalo ai le Manulele Tausala #3, tulaga lua ai le Sa mai i le afioaga o Alao,  tulaga tolu le Lupelele mai i le afioaga o Iliili, tulaga fa le Paepaeulupo’o, a le afioaga o Aua.  O le tulaga lima sa maua e le Sa mai i le Motu Sa, le Matasaua; tulaga ono mai ai le Fale o Latia mai i le afio’aga o Pavaiai ma le Iseula i lona tulaga fitu. 

O le tu’uga lona lua, sa manumalo ai le Fua’o mai i le afioaga o Vatia; o le Fealofani mai i le afioaga o Fagasa, na tulaga lua.  O le Aeto mai i le afioaga o Pago Pago, na maua le tulaga tolu.  O le tulaga fa, sa tini ai le Lowrider a le Manulele Tausala mai i Nu’uuli.  Ona soso’o atu ai lea i le tulaga lima, ia le Taema ma le Airforce 1, i le tulaga ono.

E faamalo atu i ‘auva’a uma, le ta’alo fa’atamalii.  Ma ia faamanuia atu i Sa uma o le a auai i le sailiga siamupini i lenei taeao, aua le faamanatuina o le 250 tausaga a le Malo Tele.

TULAI OFISA LOIA I HAWAII MO LE MALO O AMERIKA SAMOA E TALI I LE TAGI LONA TOLU A ALEFOSIO

O lo’o ua galulue nei ia le ofisa loia a le Imanaka-Asato, i Honolulu, Hawaii, e avea ma sui o le Malo a Amerika Samoa, e talifuaituai, i le tagi lona tolu a le susuga ia Leauma B. Alefosio, lea na fa’aulu ia Aukuso 5, 2024, i le Faamasinoga Faaleitumalo a le Iunaite Setete, i Hawaii.

O le tagi a Alefosio, e faasaga i le Faigamalo a Amerika Samoa, e mafua ona o lona talitonuga, ua solia e le Malo a Amerika Samoa, ia ona aia tatau faigaluega (Title VII – Civil Rights Act & Hawaii EEOC).  Ua talitonu Leauma, sa le faatino e le malo o Amerika Samoa, ona tiute, e su’esu’eina ai tu’uaiga, faia se maliliega, taufa’asese e ala i ona aia tatau faapea ma le nanaina o solitulafono a le malo.

O nisi o tu’uaiga ua faapea ona aofia i le tagi e faasaga i le Malo o Amerika Samoa, e aofia ai le tu’uaiga o le taupulepule e faia se solitulafono, e le ofisa a le malo o Amerika Samoa ma le ofisa a le EEOC i Hawaii.

Ua mae’a ona fa’ao’oina atu kopi o lenei tagi, e 60 itulau, i ofisa a le EEOC i Hawaii ma le malo o Amerika Samoa.  Ae ua na’o le malo o Amerika Samoa, ua tali i le tagi.

E tusa ai ma Leauma (le itu tagi), i le latou fetusia’iga ma le loia a le malo o Amerika Samoa, na faamata’u ai o ia e loia a le malo, i le faasalaina o ia, pe afai e na te le ave’esea le igoa o le malo o Amerika Samoa, mai i lana tagi.

Peitai, ua finau mai le itu tagi, o le a fa’aauau pea lana tagi, ona ua iai sona talitonuga, e tutusa lava le solitulafono a le malo o Amerika Samoa ma le ofisa a le EEOC i Hawaii. 

Ia Setema 19, 2024, sa faila ai e le malo o Amerika Samoa, tauala atu i ana loia o Anthony Suetsugu ma Christian Naeole, ia se talosaga mo le fa’aleaogaina o le tagi a Leauma.

Ma ua fa’aalia mai e le itu tagi, ia lona malie e faaui i tua, ia ana apili e lua, sa fa’aulu i le Faamasinoga o Apili, ona ua iai sona talitonuga, ua lava lana tagi lona tolu, o lo’o atoatoa ai faavae o ana tu’ua’iga uma.

Ua taliaina e le Faamasinoga Faaleitumalo a le Iunaite Setete, i Hawaii, ia se talosaga a le itu tagi, mo sina taimi e mafai ona faila ai la latou tete’e i le talosaga a le malo o Amerika Samoa, mo le fa’aleaogaina o lana tagi.

O Leauma (le itu tagi) sa galue i le ofisa loia mo le mamalu lautele, a Amerika Samoa, o se tagata su’esu’e, ina ua fa’ate’aina o ia i le tausaga e 2021.  Ae peitai, sa ave lana tagi i le Faamasino mo Tagata Faigaluega a le malo (ALJ), ona sa iai sona talitonuga, ua le tonu ma sa’o le fa’ate’aina o ia, e le ofisa a tagata faigaluega, o le malo (DHR), e aunoa ma se auiliiliina o lana mataupu.

FESOASOANI KALAPU LIONA I AIGA MAFATIA

O le faaiuga o le masina o Me, o lenei tausaga, sa feagai ai se aiga i Pavaiai ma mafatiaga, ina ua faatafunaina lo latou fale ma mu uma ai meatotino sa i totonu o le fale.  Ae e vi’ia pea le agalelei o le Atua, ona sa leai seisi o le aiga, na afaina i lea faalavelave.  Ae le gata i lea, o ni tuaoi agalelei, ia Ally Aumua ma si ona tua’a ia Sofeni Aumua, lea na tatalaina lo la maota, e mafai ona sulufa’i atu iai si aiga loto mafatia.

O se talanoaga i luga o upega tafa’ilagi, na mautala ai le tamaitai ia Lianora Seala, lea o lo’o avea nei ma sui peresetene o le kalapu Liona, i le tulaga pagatia ua o’o ai si aiga mai Pavaiai, ma ia talosagaina ai loa se fesoasoani mai totino o le latou faalapotopotoga.

Sa mafai ona aoina e totino o le faalapotopotoga ia lavalava, mea taumafa ma se tupe, na mafai ona fesoasoani i le aiga mafatia i Pavaiai.  Ma sa fa’ate’ia foi sui o le kalapu, ina ua o’o atu i Pavaiai, e momoli le latou fesoasoani, ua mae’a ona faamama e le aiga ia lo latou fale sa mu ma amata ona fau seisi fale e mafai ona o latou malu ai.

Sa fa’aleoina e le susuga ia Peter Nomura, o se tasi ua loa i totonu o le kalapu Liona, ia lona agaga fiafia ma le faafetai i le aiga, ona e ui i o latou mafatiaga, ae sa le nofo faatalitali mo se fesoasoani.