TALA O LE PASEFIKA


[ata: foa'i]

PASEFIKA

FA’AAUAU ONA AUAI ‘AU LAKAPI A SAMOA I TA’AMILOSAGA O LE LALOLAGI

Ua fa’aalia mai e le Lakapi o le Lalolagi, ia le fa’aauau pea ona auai ‘au a le malo o Samoa, i ta’amilosaga fa’avaomalo, i lalo o le igoa, o le Lakapi Samoa.

E tusa ai ma se faamatalaga a se sooupu, o le a le a’afia ia ‘au faavaomalo a le atunu’u, i fonotaga i le lumana’i o le puleaga o le ta’aloga, i totonu o le atunu’u.

Ma sa ta’ua foi e le so’oupu, ia le fa’aauau pea ona mataituina ia galuega e fa’amautu ai le agai i luma o le ta’aloga, i totonu o Samoa, talu ona fa’atulagaina ia se iuni fou, i le tolu masina talu ai.

Ua fa’ailoa mai foi e le Lakapi o le Lalolagi, ia le ‘auai o le Manu Samoa i le Ipu Faavaomalo ia Novema, e pei ona fa’atulagaina.

MALILIEGA I LE VA O LE FALETUPE O ATINA’E A ASIA MA LE OFISA VAALELE NAOERO

Ua mae’a ona sainia ia se konakarate, i le va o le Faletupe o Atina’e a Asia ma se lala o le Ofisa Vaalele a le Naoero, e $15 miliona (tupe Amerika).

O lea tupe, o sona vaega o se nonogatupe, ae o leisi vaega o se toe toe tului – o le a fesoasoani i le ofisa vaalele a Naoero, e faatau ai se va’alele o le Boeing 737-800, e sui ai se va’alele tuai.

Ua ta’ua e le taitaifono o le Komiti Faafoe a le Naoero Air, o Charleston Deiye, o lenei suiga fou, e fa’ailoga ai se la’asaga taua i le fa’amalosia o le fa’atuatuaina ma le mautu o feso’ota’iga i luga o le ‘ea, i le atu Pasefika.

TOE FUA E ALA I LE FA’AAOGAINA O MASINI FA’ANEIONAPO IA MOTU O LE ATU KUKI

Ua fa’aalia e le Ofisa a le Palemia, o le atu Kuki, ia le taua o ni fa’amaumauga fou ua mauaina, e tusa ai ma le fa’aaogaina o masini fa’aneionapo, e fua ai le lautele, o fanua ma matafaga o motu o le atu Pasefika, e fa’avae ai ni faaiuga a le malo, i eria eseese, e pei o lologa, a’afiaga o le gataifale faapea le fa’aaogaina o fanua.

E le gata i lea, na fa’aalia e le afioga i le alii Palemia, ia Mark Brown, ia le aoga o nei su’esu’ega, i polokalama mo le puipuiga mai i tulaga o le tau.  Ma sa ia ta’ua foi, o le a avea ma ‘ese’esega, i le na’o le talitonu, ae o le a mafai ona maua ni molimau maumaututu, e fa’avae ai.

TATALAINA SE FALE O LE MALO A LE ATU MALESALA I NIU IOKA

Ua tatalaina e le atu Malesala, ia sona misiona fou maumaututu, i le Malo ‘Aufa’atasi i Niu Ioka, e ala i le fa’amae’aina o se fale fou a le malo, mo sui mai i le pasefika.

O lenei misiona, e fa’ata ai le tala faasolopito ua loa a le atu Malesala ma le Malo ‘Aufa’atasi, lea na amata mai i le 75 tausaga ua tuanai, a’o avea ma Teritori Tausia a le Malo ‘Aufa’atasi, ma fa’aauau ai ona avea ma se tasi o totino a le faalapotopotoga, talu mai le 1991.

TUMAU PEA LE LAGOLAGOINA E LE ATU SOLOMONA O PAPUA I SISIFO

Ua fa’aalia mai e le Palemia a le atu Solomona, o Mathew Wale, e faapea, o le a fa’aauau pea ona finau lona atunu’u mo tagata o Papua i Sisifo, ona o tulaga pagatia o lo’o feagai ma i latou, aemaise ai le a’afiaga o latou aia fa’aletagata.

O a latou tautalaga ma nisi o ta’ita’i, i se fa’atasiga a Malo ‘Aufa’atasi, ua faapea ona tali mai ai Indonesia, lea o lo’o te’ena ia tu’ua’iga e tusa ai ma lo latou solia o aia tatau fa’aletagata, a tagata Papua.

I se faamatalaga a Wale, i sui o vaega fa’asalalau, o le fa’aitiitia o tagatanu’u moni o le atu Melanisia, ina ia fa’aitiitia ai o latou fuainumera, i totonu o latou lava laufanua, e le o se tulaga tonu lea.

Ma sa ta’ua e Wale, o lenei mataupu, e le o se tulaga faapolokiki, ae o le tutu faatasi ma tagata Melanisia.