TALA O LE PASEFIKA
PASEFIKA
TATALA I TUA IA BAINIMARAMA MA SE TASI NA AVEA MA KOMESINA O LEOLEO
I le mae’a ai o se iloiloga a le susuga ia Frank Bainimarama, lea na avea ma Palemia o Fiti faapea se alii na avea ma Komesina o Leoleo, le susuga ia Sitiveni Qiliho, i luma o le faamasinoga, ua toe tatalaina nei i la’ua mai i le falepuipui, a’o fa’agasolo pea le la faamasinoga.
Ae ua fa’asaina e le faamasinoga, i le aso Tofi na se’i mavae atu (aso Lulu i Amerika Samoa), ia lo la tu’ua o le atunu’u.
O le aso 5 o Mati, ua fuafuaina e toe fa’aauauina ai le faamasinoga a i la’ua.
O lo’o tu’ua’ia e le itu e le malo ia Bainimarama ma Qiliho, i lo la u’una’ia o ni taitai ‘au o le militeri, i le tausaga e 2023, e ave faapagotaina ia le ta’ita’i o le militeri, ia Ro Jone Kalouniwai.
O lo’o molia foi Bainimarama i ni faatonuga sa ia lafoina, e tauala atu i telefoni, i le alii ta’ita’I’au o Brigadier General Manoa Gadai, i le va o Ianuari ma Iulai 2023, ina ia ta’ita’ia le fouvalega.
TE’ENA E LE FAAMASINOGA A PALAU IA TALOSAGA A LE SENATE E TAOFI MALILIEGA MO LE TALIAINA O TAGATA TIPOTI MAI AMERIKA
Ua te’ena e le Faamasinoga Maualuga a Palau, ia se talosaga mai i le Senate, e taofia ai le fuafuaga a le malo, e latou te taliaina ia le 1/3 o tagata ua tipoti e le Iunaite Setete.
I le maliliega i le va o Amerika ma Palau, sa ioe ai le alii Peresetene o Palau, ia Surangel Whipps, e taliaina e Palau ia ni tagata se to’a 75, ae o le a totogia e le Iunaite Setete, se tinoitupe e $7,500,000 (tupe Amerika).
Ae peitai, sa fa’aulu e le maota maualuga a Palau ma se faalapotopotoga mo tagatanu’u, ia sa latou tagi, i le faamasinoga, e finau ai le le fa’atulafonoina o lenei maliliega, faapea ai ma le le tulaga lelei mo Palau. Ae peitai, sa te’ena le latou tagi.
Na mua’i taumafai le Senate e poloka lenei maliliega, e ala i se tulafono, ae peitai, sa le’i pasiaina lea pili taufa’aofi, e le Maota o Sui.
Ua mae’a ona fa’alauiloa e le alii Peresetene i le atunu’u, o le a o latou iloiloina muamua ia tagata e mafai ona taliaina i totonu o le atunu’u.
FA’ASAOINA E VAEGA’AU A NIU SILA IA NI TAGATA SE TOALUA NA TAFEFEA I GATAI O TONGA
E to’alua ni alii mai Tonga, sa fa’asaoina e vaega’au a Niu Sila, ina ua maua atu o opeopea i ogasami, i le itu i Saute, o Tonga.
Ua atoa le 10 aso talu ona tu’ua e nei alii ia Tongatapu. Ma ina ua mae’a ona fa’asaoina i la’ua, sa mafai ona toe fa’afo’i atu i la’ua i Tonga, i luga o le va’a o le HMNZS Canterbury.
Sa ta’ua e le alii ta’ita’I’au ia Commodore Shane Arndell, i le RNZ Pacific, e talavou nei alii, pe a ma le 20-30 tausaga le matutua ma sa tafefea i la’ua, a’o o atu e fagota.
TOATELE UA FAAPOPOLEINA I LE FA’ALAGOLAGO TELE O MOTU O LE PASEFIKA I GALUEGA FA’AVAITAIMI
Ua iai nisi o ta’ita’i o motu o le Pasefika, ua fa’aleoina ni o latou atugaluga e tusa ai ma le fa’alagolago tele o a latou malo, i galuega fa’avaitaimi.
Ma o se mafua’aga lea ua u’una’ia ai le malo o Samoa, e fa’atapula’aina le fuainumera, a ona tagata, o le a mafai ona auai atu i nei ituaiga galuega.
I se feiloaiga a le Afioga i le Palemia ia La’aulialemalietoa Polataivao Leuatea Schmidt ma sui o vaega fa’asalalau, sa ia ta’ua ai e faapea, e tusa ai ma ripoti mai i ofisa, e to’a 3,000 tagata o Samoa o lo’o galulue i Niu Sila, 3,000 i Ausetalia ma le to’a afe i Amerika Samoa.
Na saunoa La’aulialemalietoa, ua iai ni a’afiaga o galuega i totonu o le atunu’u, e pei o faiaoga, tausima’i, leoleo ma faletalimalo, ona ua to’atele ua tu’ua le atunu’u, mo galuega fa’avaitaimi.
Ma sa ia ta’ua le lata i le piliona, ua mafai ona ausia e Ausetalia, mai i galuega fa’avaitaimi.

