TALA O LE LOTOIFALE


[ata: foa'i]

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

TU’UGA FAUTASI E FAAMANATU AI LE 250 TAUSAGA A AMERIKA

E 13 fautasi, ua ripotia mai, o le a tauva i se tu’uga va’a, i le taeao nei, aua le faamanatuga o le 250 tausaga a Amerika.

E tusa ai ma le fa’atulagaga, e pei ona sa fa’asalalauina mai e le Ofisa o Feso’ota’iga a le malo faapea le Reid Family Group, e lua tu’uga o le a faia nei, ae o le sailiga siamupini, o le a faia i le aso a taeao.

Afai ae le tulaga talafeagai ma tala o le tau, ona tu’u atu lea o le tu’uga muamua, i le aso Lulu, Iulai 1 ae o le tu’uga siamupini, o le a faia i le aso Tofi, Iulai 2.

E $180,000 se vaegatupe ua mae’a ona fa’aagaga mo lenei faamoemoe - $30,000 ia le fautasi o le a manumalo, $25,000 tulaga lua, $20,000 tulaga tolu, $15,000 mo le tulaga fa, ae ta’i $10,000 ia le tulaga lima se’ia o’o i le tulaga 13.

Ua iai foi se fa’ailoga e $2,000 mo le ‘auva’a pito sili ona lotonu’u, e le gata i le fiafia, galulue faatasi ae faapea le lotonu’u, i le taimi o le tu’uga.

O isi polokalama, ua fuafuaina mo lenei faamoemoe, e aofia ai se koneseti i le po o le aso Toonai, Iulai 4, lea o le a faafiafia ai ia Walker, Kennyon Brown, DJ Noiz ma NATO Brothers.

O lea koneseti, o le a faia i le Paka Liona, i le 5 i le afiafi.  Ona soso’o ai lea ma se fa’aaliga moli (drone) ma fa’ai’u i se fa’aaliga fireworks.

MATAITUINA E LE FINAFINAU SE POLOKALAMA E FAASOA AI MANATU I OGASAMI

O le aso Tofi, Iuni 19, 2026, sa faatautaia ai e le faalapotopotoga o le Finafinau, ia se polokalama faasoa manatu, sa ta’ua o le “Mo Lo Tatou Lumanai – Tu tu faatasi ma le Moana”, e fefaasoaa’i ai manatu ma lagona, e faatatau i le gataifale.

O le autu ma le faamoemoega o lenei polokalama, ina ia mafai ona fesoasoani i le mamalu o le atunu’u, ia o latou malamalama auiliili, e tusa ai ma mataupu o lo’o a’afia ai ogasami a Amerika Samoa, e aofia ai ma le eliina/maina o ogasami loloto (deep-sea mining), o poloketi fou mo uafu ma malae vaalele ma faasao i totonu o le gataifale.

Sa ta’ua e i latou na tuufaatasia lenei polokalama, sa a’e se manatu mo le faia o lenei fuafuaga, ina ia mafai ona maua ai e tagata o le atunu’u, ia se avanoa, e fesili ai ni fesili, e mafai ona faamalamalama atili ai le a’afiaga o le teritori, i nei mataupu.

Sa faaleoina e le tamaitai ia Dr. Sabrina Suluai-Mahuka, o le na faavaeina ia lenei faalapotopotoga, o le Finafinau, i ni nai masina lata mai, ua mafai ona faasoa mai ai nisi o fanau aoga, aiga, faifaiva, taitai o nu’u ma afioaga, ma tagata lautele, o lo’o fia malamalama i mea o tutupu i le gataifale.  

Ma o le tali atu lea a Suluai-Mahuka, o le faia lea o se polokalama, e mafai ona fefa’asoaa’i ai manatu ma lagona, faaleo ai fesili fia malamalama ma faavae ai ni manatu o le tagata lava ia, e tusa ai ma lenei mataupu.

Sa amataina ia le polokalama, i se saunoaga mai i le sui Peresetene malolo a le Finafinau, i totonu o a’oga, ia Ariel Villanueva Jr., lea sa ia saunoa ai i le taua o le avea o fanau talavou ma taitai ma teumea faalegataifale.

E pei ona sa ta’ua e i latou na tu’ufa’atasia lenei polokalama, ia le taua o le filifiliga o se tasi o fanau talavou e avea ma lauga autu, ona e fa’aali mai ai le tu’uto o lenei polokalama, i fanau talavou a le atunu’u, e avea ma taitai o le lumanai.

Sa faapea foi ona faataunu’uina ai se folasaga mai ia Dr. Sabrina Suluai-Mahuka, ma se fefa’asoaa’iga o manatu, e tusa ai ma lenei mataupu, i le eliina/maina o ogasami loloto ma le tulaga o lisi a le malo feterale.

Na maua ai foi se avanoa a le susuga i le Faatonu o Uafu ma Malaevaalele, ia Barney Sene, mo sana folasaga e faatatau i le poloketi 2030, mo le atina’eina o uafu ma malaevaalele. 

Sa toatele nisi o le mamalu o le atunu’u na auai atu i lenei polokalama, sa faaleoina so latou mana’oga, ina ia faateleina le tatala mai o faamatalaga ma le faamaoni, mai i le Faigamalo, aemaise le alii Kovana faapea foi le sui i Uasigitone.  Ma sa faapea ona u’una’ia e Dr. Suluai-Mahuka ia le mamalu o le atunu’u, na auai i lea polokalama, ina ia fa’afeso’ota’i o latou taitai.