TALA O LE LOTOIFALE


[ata: foa'i]

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

FINAU FAIPULE MO LE TOE FAILAINA O LAFOGA E AUNOA MA SE TOTOGI

O lo’o finau malosi le Afioga i le alii Faipule mai Fagatogo, le susuga ia Malaeoletalu Melesio Gurr, ina ia mafai e le Faigamalo ona toe tatalaina ia le auaunaga a le Ofisa o Lafoga, e mafai ai ona failaina lafoga, e aunoa ma se tupe totogi.

O lenei auaunaga, sa faapito augafa i tagata mai i aiga lima vaivai faapea tama ma tina matutua o le atunu’u.

I sana tusi sa fa’ao’oina atu i le sui Tausitupe a le malo, le tamaitai o Carri-Lee Magalei Tulafono, sa fa’aleoina ai e Malaeoletalu ia se atugaluga i le fa’ai’uga a le malo, mo le taofia o lenei auaunaga taua, lea sa fesoasoani malosi i le toatele o tagata o le atunu’u.

O le masina ua mavae, sa fa’alauiloa mai ai e le susuga ia Brett Butler, lea na avea ma sui Tausitupe a le malo, ia le taofia o lenei polokalama, na mafai ai ona faila lafoga a tagata, e aunoa ma se totogi.  Ma fautuaina ai le mamalu o le atunu’u, ina ia agai atu i ofisa e gafa ma lenei auaunaga, mo le failaina o a latou lafoga.

Sa ta’ua e Malaeoletalu i lana tusi, ia le fa’afaigata i le toatele o tagata o le atunu’u, aemaise i latou e le tetele ni a latou totogi e maua, ma o le a avea lenei suiga ma avega mamafa i le tau fa’asoasoaina o tupe a le aiga.

Na fa’aalia foi e Malaeoletalu, ia le tele o nisi o lona itumalo, ua fa’afeso’ota’i atu o ia, ona o lenei tulaga ua avea ma avega fa’aopoopo, i lenei vaitaimi, o le maualuga o le tau o le soifuaga.

Ua faapea ona u’una’ia e Malaeoletalu ia le Ofisa o Lafoga, ina ia toe fa’aauau ia le fesoasoani sa masani ona fai mo tagata o le atunu’u.  E le gata i lea, sa ia fautuaina foi le auina atu o nisi o le aufaigaluega a le Ofisa o Lafoga, i Manu’a, ina ia mafai ona fa’ao’oina atu ai lenei auaunaga i tagata o Manu’a.

FILIFILIA SE SUI TAUSITUPE FOU INA UA LE PASIA E LE MAOTA O SUI IA BRETT BUTLER

Ua filifilia nei e le Afioga i le Kovana, ia le tamaitai o Carri-Lee Magalei-Tulafono e avea ma sui Tausitupe mo le Ofisa o Tupe, ina ua le pasia fa’alua e le susuga Brett Butler, ia iloiloga ma palota a le Maota o Sui – e ui ina sa pasia o ia e le Maota o le Senate.

O le vaiaso ua mavae, i se fa’aaliga aloaia mai i le Afioga i le Kovana, sa fa’amaonia ai le filifiliga o Carri-Lee, lea ua luasefulu tausaga o galue i le Ofisa o Tupe.

O le sui Tausitupe fou, o le alo e fa’asino i le Afioga i le Senatoai a Magalei Logovi’i Magalei, lea foi sa avea ma Tausitupe a le malo, i le nofoaiga a le Afioga i le Kovana Togiola Tulafono.

GALULUE MALOSI LE OFISA A LE SOIFUA MALOLOINA E TAOFI LE PEPESI O LE FA’AMA’I O LE ‘DENGUE’ I TOTONU O LE TERITORI

O le vaiaso ua mavae, i fa’amaumauga a Amerika Samoa, e 782 i latou na fa’amaonia, ua a’afia i le fa’ama’i o le fiva ponaivi (dengue fever), e tusa ai ma se ripoti a le Ofisa o le Soifua Maloloina ma le alii fomai faapitoa, o Adam Konrote.

O le to’atele o i latou na a’afia i lenei fa’ama’i, o fanau i le va o le 11 ma le 15 tausaga le matutua.

Sa ta’ua e Konrote le tumau pea ona pepesi o lenei fa’ama’i i totonu o le teritori.  Ma o lo’o iai se talitonuga, o le a va’aia le toe si’itia o lenei fuainumera i nai vaiaso o i luma.  Ae o se tala fiafia i lenei ripoti, o le to’atele o i latou na a’afia i le fa’ama’i, ua mafai ona vave togafitia ma ua toe manuia i latou.

O lo’o fa’aauau ona u’una’ia e le Ofisa o le Soifua Maloloina ia le mamalu o le atunu’u, ina ia fa’aauau pea ona fa’atino gaioiga e mafai ona taofia ai le pepesi o le faama’i, e aofia ai le tineia o namu, e pei o le fa’amamaina o fanua mai i nofoaga e to’a ai le vai, aua o iina e fiafia namu e ola ma fananau ai.  

E le gata i lea, ua fautuaina foi le mamalu o le atunu’u, ina ia fa’aaoga ia tulinamu, o le la’ei o lavalava lima u’umi ma afai ae masalomia le a’afia o seisi o le aiga i le ‘dengue fever’, ia vave ona agai atu i le falema’i.  O auga o lenei fa’ama’i, e aofia ai le fiva, ulu tiga, so’oga tino gagase, fa’afaufau ma le mageso.