Ads by Google Ads by Google

POU TIUTE A LEOLEO


[ata: SN]

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

MOLIA SE TAMALOA I LE SAUAINA O LONA TO’ALUA MA LONA ATALII FAI

O le aso 26 o Aperila, 2026, na valaau atu ai se tina i le Ofisa a Leoleo i Tafuna, e ripotia le fa’ao’olima o lona to’alua ia te ia, ma lana tama tama e 17 tausaga.

[Ua le lomia suafa o i latou na a’afia ma molia, aua le puipuiga o le tamaititi talavou na a’afia.]

E tusa ai ma fa’amaumauga a le faamasinoga, sa ripotia e se tina ia le sauaina o ia ma lana tama, i se faalavelave na tupu i totonu o le latou aiga – o le tama a le tina, o se atalii fai a le na molia.

Sa ta’ua i faamaumauga a le faamasinoga, e faapea, o le taeao o le aso na tupu ai le faalavelave, na iai le na molia ma le alii talavou na a’afia, i se galuega a le nu’u.  Ma sa faatonuina e le na molia, ia le tamaititi, e alu i le fale e aumai se aga’ese.

Na oso le alii talavou na a’afia, i totonu o le taavale a le na molia ma alu ai i le fale e aumai le aga’ese, e aunoa ma le fa’ailoa atu i le na molia.  Ina ua nofo malamalama le na molia, i le fa’aaogaina e lona atalii o le taavale, sa ia tulieseina le alii talavou mai i le fale ma faatonu, e alu e nofo i aiga a lona tina.

Sa fa’ailoa atu e le tina na a’afia, i leoleo, ia le le toe fia fo’i atu o lona alo i le fale i lena afiafi, ona o le fefe i lona to’alua (le na molia).  Ma e tusa ai ma ripoti a leoleo, sa taumafai le tina e saili se taavale e mafai ona ave ai lana tama i seisi nofoaga, e mafai ona nofo ai.  Ae peitai, sa leai se taavale na maua.

O le leva i le po, na toe fo’i atu ai le tina ma lona alo, i le latou fale, ae e le o iai le na molia.  Sa alu sa’o le alii talavou na a’afia, i totonu o lona potu, e fai sana malologa.

Ae peitai, ina ua toe fo’i atu le na molia, i le fale, i le tulua o po ma ao, sa toe fa’ateteleina ai le mataupu, ona e alu atu le na molia, ua fa’asua’ava.

E tusa ai ma faamatalaga na tu’u atu i leoleo, sa ta’ua ai le taunu’u o le na molia, i le fale, ma amata ona ia su’eina lona atalii fai, i totonu o le fale.  Sa ta’ua e le tina na a’afia, ia le tauvala’au atu o le na molia, i le igoa o lona alo, ona ia (le na molia) savali atu loa lea i le potu moe a lona alo ma kiki le faitoto’a.

Sa faamatala e le alii talavou na a’afia, ia le fa’afuase’i ona matala o le faitoto’a ma savali atu i totonu le na molia, ma amata ona fasi o ia. 

Na taumafai le tina e taofi mai le na molia ma taumafai e fa’ato’ato’a o ia, ae peitai, sa atili ai ona faateteleina sauaga a le na molia, ma o’o atu ai lava i fafo o le fale.

Sa ta’ua e le alii talavou na a’afia, ia lona taumafai e sola ese, ae peitai, sa taofia o ia e se tasi o le aiga, i fafo o le fale ma toe maua atu ai o ia e le na molia.  

A’o taumafai le tina na a’afia, e toso ese lona to’alua (le na molia), na liliu mai foi iai le na molia ma fasi o ia (tina).

Na mafai ona sola ‘ese le alii talavou na a’afia, ma sulufa’i i le fale o sana uo.  O se taimi mulimuli ane, na molimauina e leoleo ia ma’osia i lima ma le ua o le alii talavou na a’afia.  Ae peitai, sa ia te’ena ia se auaunaga a le EMS.

Ina ua ave faapagota e leoleo ia le na molia, sa ta’ua i a latou ripoti ia le fa’asua’ava o le na molia, ma na fa’amaonia lea tulaga, i le malosi o le manogi ‘ava malosi faapea ma le fa’atosotosololoa o lana tautala.

O moliaga na faia e faasaga i le na molia, na aofia ai:

Faitauga 1 & 2:  Fa’ao’olima i lona tulaga e tolu (sauaga i totonu o le aiga) – O se vaega ‘A’ i solitulafono mama, e mafai ona nofosala ai i le falepuipui, e o’o atu i le tasi tausaga, po o se sala tupe e le silia ma le $1,000; po o faasalaga uma e lua.

Faitauga 3:  Faia o se gaioiga e a’afia ai fanau (sauaga i totonu o le aiga) – O se vaega ‘A’ i solitulafono mama, e mafai ona nofosala ai i le falepuipui, e o’o atu i le tasi tausaga, po o se sala tupe e le silia ma le $1,000; po o faasalaga uma e lua.

Faitauga 4:  Faatupu Vevesi i nofoaga tuma’oti (sauaga i totonu o le aiga) – O se vaega ‘I’ i solituafono mama, e mafai ona nofosala ai i le falepuipui, e o’o atu i aso e 15, po o se sala tupe e le silia ma le $300; po o faasalaga uma e lua.

Na lokaina le na molia, e aunoa ma se vaegatupe faatulagaina, e mafai ona toe tatalaina ai mai i le falepuipui, a’o faagasolo lona faamasinoga.

MOLIA SE ALII I LE FAAMALOSIA O SE TEINEITITI 16 TAUSAGA

Ua molia nei se alii e 32 tausaga, i le mae’a ai o su’esu’ega a leoleo, i le ma’itaga a se tamaitai talavou e 16 tausaga, i le amataga o le tausaga.

O moliaga na faia faasaga i le na molia, na aofia ai:

Faitauga 1:  Faamalosi tamaitai – O se vaega ‘E’ i solitulafono mamafa, e mafai ona nofosala ai i le falepuipui, i le va o le lima ma le 15 tausaga.

Faitauga 2:  Sauaga Faalefeusuaiga i lona tulaga muamua – O se vaega ‘O’ i solitulafono mamafa, e mafai ona nofosala ai i le falepuipui, e o’o atu i le lima tausaga, po o se sala tupe e le silia ma le $5000 po o faasalaga uma e lua.

Faitauga 3:  Faia o se tulaga e a’afia ai le saogalemu o le fanau – O se vaega ‘A’ i solitulafono mama, e mafai ona nofosala ai i le falepuipui, e le silia ma le tasi tausaga, po o se sala tupe, e le silia ma le $1,000; po o faasalaga uma e lua.

Na lokaina le na molia, e aunoa ma se vaegatupe faatulagaina, e mafai ona toe tatalaina ai i tua, a’o faagasolo lona faamasinoga.

[Ua le lomia suafa o i latou na a’afia po o le na molia, aua le puipuiga o le tamaitai talavou na a’afia.]

E tusa ai ma fa’amaumauga a le faamasinoga, na amataina ia Ianuari 11, 2026, ia le su’esu’ega a leoleo, ina ua fa’ao’oina atu e le Ofisa mo le Puipuiga o Fanau (Child Protective Services), i le ofisa a leoleo, ia le mataupu, e faatatau i tu’uaiga e faasaga i se alii e 32 tausaga, ma se tamaitai talavou e 16 tausaga.

Ma sa ta’ua foi i faamaumauga a le faamasinoga, ia le faatalanoaina fa’alua, e leoleo, o le tamaitai talavou na a’afia.

Na mua’i faasino le lima o le tamaitai talavou na a’afia, i seisi alii, o le tama o lana pepe e le’i fanau.  Ae peitai, ina ua mae’a ona fa’atalanoa e leoleo, ia lea alii, sa toe sui le faamatalaga a le tamaitai talavou na a’afia, ma ia toe ta’u atu i leoleo, ia le igoa o le na molia, ina ua toe faatalanoaina faalua, o ia.

Sa taumateina e leoleo, ia le mua’i feso’ota’i, o le na molia ma le tamaitai talavou na a’afia, i luga o upega tafa’ilagi, ia Oketopa 2025.  Ma sa ta’ua, le iai o se taimi na alu atu ai le na molia, ma piki mai le tamaitai talavou, mai i le aoga, ma ave o ia i se fale tu’ufua i Iliili, ma o iina na o la faia ai tulaga faaleulugalii.

Na faapea foi ona ta’ua i ripoti a leoleo, le iai o seisi taimi, na toe piki ai e le na molia, ia le tamaitai talavou na a’afia, mai i le a’oga, ma ave i lona fale i Petesa, ma o lo’o talitonu, sa o la faiaiga ai foi iina.

Sa fa’ailoa atu e le tamaitai talavou na a’afia, i leoleo, sa o latou o ma seisi o ana uo, i nofoaga e lua ma na nofo lana uo, i seisi vaega o le fale, ae o na’o la’ua ma le na molia, i leisi itu o le fale.

E faatalanoaina e leoleo ia le tamaitai talavou na a’afia, ua atoa le tolu masina o lona ma’itaga.

Sa ta’ua foi i ripoti a leoleo, le fa’amaonia e le na molia, ia le la mafutaga ma le tamaitai talavou, ma lona pikiina o ia mai i le aoga, i le amataga o Oketopa 2025, faapea ai ma lo la faiaiga ma le tamaitai talavou, i Iliili ma Peseta.  Ma na silafia foi e le na molia, ia le talavou o tausaga o le tamaitai na a’afia.

Na fa’atalanoa foi e leoleo ia le uo a le tamaitai talavou na a’afia, ma sa ia fa’amaonia lo latou o faatasi ma le na molia.  Sa ta’ua e lana uo, na mafua ona alu, ina ia mafai ona puipuia le tamaitai na a’afia.