TALA O LE PASEFIKA
PASEFIKA
FA’AAOGA FALAOA MATA E SUI AI FUALAAU FAASAINA (AISA) NA TEU I LE OFISA A LEOLEO I FITI
Na fa’aalia e se loia mai Fiti, e faapea, o le leiloloa o fualaau faasaina (Aisa) mai i le Faamasinoga Maualuga i Suva, o se tulaga e ono a’afia ai nisi o faamasinoga i le lumanai.
O fualaau faasaina, ua leiloloa, e lata i le 40 kilokalama, lona mamafa, ma a faatauina atu, e pe a ma le $14 miliona (tupe Amerika) e maua mai ai. Sa teuina ia nei fualaau faasaina, i totonu o se potu i totonu o le fale faamasino, mo le faamasinoga o se alii Fiti mai Kanata, o Joshua Aziz Rahman.
Na fa’ato’a iloa ua leai ia nei fualaau faasaina, ina ua su’esu’eina ia taga o pauta papa’e sa i totonu o le potu, ae maua ifo, mo falaoa mata.
O Rahman, sa ta’usalaina i totonu o Fiti, i lona umia o se vaega o fualaau faasaina (39.5 kilokalama o le Aisa) ma sa faasalaina o ia, e faafalepuipuiina mo le 23 tausaga, e aunoa ma le mafai ona toe tatalaina i tua (palola), i le 14 tausaga.
Peitai, sa toe fa’aui i tua e le Faamasinoga o Apili a Fiti, ia le faasalaga a Rahman, ia Fepuari. Ma faatonuina ai le toe faia o seisi faamasinoga, lea na mafai ai loa ona toe tatalaina o ia i tua.
Ae i le masina o Aukuso o le tausaga nei, 2026, na toe molia ai Rahman, e le faamasinoga maualuga, i ona ulua’i moliaga ma lona ulua’i faasalaga, na toe suia ai le faaiuga a le Faamaisnoga Apili.
Sa fa’ailoa atu e le alii loia o Roopesh Singh mai le ofisa loia a Sharma Law Firm, i Nadi, ia le taua o le vaega o fualaau faasaina, e fa’amaonia ai, sa umia e Rahman ia nei fualaau faasaina.
Ae e ui i le faafitauli ua tulai mai, sa fa’aalia e Singh, e le muta ai la latou galuega, o lo’o iai nisi molimau, e mafai ona o latou fa’aaogaina. Peitai, e pa’u i luga o le faamasinoga, e latou te iloiloina molimau, o le a tu’uina atu e le Ofisa o le Faatonu o le ofisa a le Loia Sili.
Sa faaleoina foi e Singh ia sona atugaluga, e tusa ai ma le maua e tagata ma leoleo o le faamasinoga, ia le avanoa e taulimaina ai puipuiga o le Faamasinoga Maualuga.
Na ia ta’ua e faapea, o le aofaiga o fualaau faasaina, na ave’esea, ma le auala sa ave’esea ai, ua tatau ona a’e ai se manatu i le malo o Fiti, ina ia fa’amautu ni auala, e malu puipuia ai vaega o fualaau faasaina, ia o lo’o fa’aaogaina mo faamasinoga.
Sa faamaonia e leoleo a Fiti, i le vaiaso ua tuanai, ia le leaga o le masini pu’e ata lea o lo’o i totonu o le potu, o lo’o loka ai oloa molimau.
Ma e to’aono ni tagata, e pei ona ta’ua e leoleo, o lo’o su’esu’eina nei, i lenei faalavelave.
TALITUALIMA E NIU SILA IA SE VALAAULIA MAI IA KANATA I LE FAATUINA O SE FALETUPE
O lo’o tau atina’eina ia se faletupe e ta’ua o le DSRB (Defence, Security and Relience Bank) ma o lona faamoemoega, o le faatupeina o vaega’au a atunu’u.
Ta’ita’ia e Kanata, o nisi o atunu’u ua tu’uto i lenei faletupe, e aofia ai Ukraine, Turkey ma malo Europa.
E tusa ai ma se fautuaga mai i le Minisita o Mataupu i le Va i Fafo faapea ma Fefaatauaiga (MFAT), na valaauliaina e le Palemia a Kanata, ia Mark Carney, ia Niu Sila, e auai i feutagaiga mo le laisene o le faletupe ma avea ma pa’aga.

