Tufatufaina fa’ailoga mo fa’agatama o le Sisiga lona 126 a Amerika Samoa


[ata: foa'i]

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

O le amataga o lenei vaiaso, sa tufatufaina ai fa’ailoga ma ipu mo a’oga, afioaga, faalapotopotoga, atoa ai ma fautasi, na tausinio i fa’agatama ‘ese’ese, e pei ona sa faafoeina e le Komiti o le Sisiga Fu’a a le Ofisa o Mataupu tau Samoa.

O lea fa’atasiga, sa faapea ona auai atu ai le Afioga i le Kovana Pulumataala Ae Ae Jr., o le Konesula a Samoa i totonu o Amerika Samoa, le susuga ia Fata Brian Kaio, o le Taitaifono a le Komiti ma le Failautusi o le ofisa a le Mataupu tau Samoa, le Afioga Fai’ivae Alex Godinet, o kapeteni o fautasi, ma sui o ‘au ta’a’alo ‘ese’ese.

Na ‘auai ai foi le Faatonu o le Ofisa o A’oga, le susuga ia Maefau Mary Taufete’e, e avea ma sui o a’oga na fa’afiafia.

O se tasi o suiga tele i polokalama o fa’afiafiaga mo lenei tausaga, o le leai o ni vala’aulia mo afio’aga lotoifale po o Samoa Tutoatasi, ae ua filifilia e le komiti na faafoeina le polokalame, ia a’oga maualuga a le teritori, e latou te fa’afiafia i le aoauli o le aso Faraile.

Sa ta’ua e ta’ita’i, o lenei suiga, ua maua ai e fanau talavou ia le avanoa, e latou te a’oa’oina ma fa’atinoina Siva Samoa, ina mafai ona fa’amautuina le se’e atu o nei measina a Samoa, i fanau o le lumana’i.

E fa a’oga maualuga na filifilia e fa’atinoina Pese ma Siva o lenei tausaga, lea na aofia ai Fagaitua, Samoana, Leone ma le a’oga maualuga mai i Manu’a.  Sa tofu le a’oga ma se meaalofa tupe, e $15,000.  O le a’oga a le Matata ‘Ese’ese faapea ma Tafuna, na o latou maua le ta’i $10,000 aua le faaleoina o le Poloaiga Fa’alaua’itele o le Sisiga Fu’a 2026, i le gagana Peretania ma le gagana Samoa.

E le gata i lea, ae sa iai foi se taavale teuteuina a le a’oga a Tafuna ma le Matata ‘Ese’ese, faatasi ai ma le fa’aaliga o ‘drones’ a fanau a’oga mai Tafuna, ae na faia se fa’aaliga o galuega taulima a fanau a’oga mai i le Matata ‘Ese’ese.

Na fa’ailoa atu e le Afioga Fai’ivae i le Faatonu o le Ofisa o A’oga, o tupe ia ua fa’ameaalofa atu mo a’oga, o le a mafai ona maua nei.

I le vaega o le Liki Kirikiti, sa fa’aleoina ai e Fai’ivae lona agaga fa’afetai i tamalii ma failauga o afioaga o Alao, Alofau, Vaitogi ma Vailoatai, ona o se fa’atagana mo le fa’aaogaina o a latou malae kirikiti, e fa’ataunu’u ai le liki o lenei tausaga.

Sa toe fa’amanatu mai e Fai’ivae ia le mafua’aga na le mafai ona fa’ataunu’u le liki kirikiti, i lona nofoaga masani i le paka i Faga’alu, ona o lo’o fa’aaogaina e le aufaigaluega a le falemai, i le taimi nei.  

I le agaga fa’afetai, sa faapea ona fa’ameaalofaina atu ai le ta’i $3,000 ia Alao, Alofau ma Vaitogi, ae m o Vailoatai, sa o latou mauaina le $5,000, ona o le latou malae sa fa’ataunu’u ai le tele o ta’aloga o le liki.

E $14,000 le aofaiga o le tupe na fa’aaluina i le liki kirikiti.

Na fa’aleoina foi e Fai’ivae e faapea, o se tausaga muamua lenei, ua faia ai foi ma se liki kirikiti mo Sosaiete a Fa’afafine ma sa fa’aopoopoina lenei liki, ina ia maua e fa’afafine o le teritori, se avanoa e tauva ai lava i latou, ia ma sa fa’afiafiaina ai foi le to’atele o le ‘au maimoa.

E to’atasi se ‘au kirikiti a Fa’afafine mai i le motu tuaoi o Samoa, na mafai ona ‘auai mai i le liki kirikiti o lenei tausaga.

E fa ni ‘au a fa’afafine na ‘auai i le latou liki, na aofia ai le Sofia i Sisifo lea na manumalo i le liki ma mauaina ai se tinoitupe e $4,000; o le Sofia USA mai Amerika na tulaga lua ma le latou meaalofa tupe e $3,000.  O le Teine o le Sei mai i le itu i Sisifo, sa tulaga tolu ma le Lalelei o le Fetu Lima mai Upolu, na tulaga fa, ma na tofu i latou ma le ta’i $2,000.

I le liki a tamaitai, e to’a 18 ni ‘au na tausinio i lenei tausaga, lea na manumalo mai ai ia Teine Seaula mai Aoa ma le latou meaalofa tupe e $12,000; o le tulaga lua na maua e Teine o le I’a mai Fagasa ma le latou tupe e $11,000.  O le tulaga tolu sa maua e Teine Faasaulala mai Vailoatai ma le latou tupe e $10,000.  O le tulaga fa, sa maua e Teine o le Tunaula mai Fagaitua ma le latou tupe e $9,000.  O isi ‘au e to’a 14 na tofu ma le ta’i $2,000 mo le latou taumafaiga.

I le liki a alii, e to’a 12 ‘au na tausinio ma manumalo ai le ‘au a le Sinapati mai Tafuna, ma le latou tupe e $12,000.  O le Tama o le Seaula mai Aoa, sa maua le tulaga lua.  O le Pisisami mai Vaitogi na tulaga tolu ma le latou tupe e $10,000.  O Tama Mosiula mai Masefau, na tulaga fa ma le latou tupe e $9,000.  O isi ‘au e valu na totoe, sa tofutofusia ma ta’i $2,000.  O le aofaiga atoa o le tupe sa fa’aaluina mo le liki kirikiti, e $58,000.

Ae o le tupe tele lava sa fa’asaoina mo le Tu’uga Fautasi o le Sisiga Fu’a.

O le tulaga muamua, ma le latou malo e $25,000, o le Sa mai i le afioaga o Nu’uuli, le Manulele Tausala Lowrider Numera Lua, i lalo o le taitaiga a le alii kapeteni ia Taufete’e Tanielu Taufete’e.

O se tasi o tulaga mataina o le Tu’uga Fautasi o lenei tausaga, o le Sa mai le afioaga a Alao, se tasi o sa fou, lea na le’i maua so latou tulaga i le tausaga ua mavae, ae peitai, o lenei tausaga, ua tulaga lua.  Ma o le latou tupe sa maua, e $23,000.

I le tulaga tolu, ua faapea ona maua e le Fuao mai Vatia, i lalo o le kapeteni a le Afioga Gaoteote Palaie Tofau.

Na fa’aalia e le Afioga i le taitaifono o le Komiti o le Sisiga Fu’a, ia Fai’ivae Alex Godinet, ia le iai o se tinoitupe e $10,000 na fa’aopoopo i tupe mo fa’ailoga mo tu’uga fautasi o lenei tausaga.  O se foa’i mai i alo ma fanau, a le Afioga Lealaifuaneva Peter Reid, ua ta’oto mai i tiasa, tauala mai i se tasi o a latou kamupani, le Samoa Ford Motors.

O le fa’asologa ia o Fautasi ma a latou tulaga i le tu’uga o lenei tausaga, ma le aofaiga tupe sa o latou mauaina.

1. Manulele Tausala Lowrider II mai Nu'uuli - $25,000

2. Alao mai Alao - $23,000

3. Fuao mai Vatia - $22,000

4. Matasaua mai Manu'a - $21,000

5. Fealofani Samoa III mai Fagasa - $20,000

6. Aeto III mai Pago Pago - $18,000

7. Paepaeulupo'o mai Aua - $16,000

8. Manulele Tausala Lowrider I - $14,000

9. Lupelele mai Iliili - $13,000

10. Taema II mai Leone - $12,000

11. Iseula o le Moana mai Fagatogo - $11,000

12. Fale o Latia mai Pavaia'i - $10,000

13. Manulele Tausala III mai Nu'uuli - $7,000

AOFAIGA - $212,000

O fautasi e lima na valaaulia e fai ma sui o Amerika Samoa, i le Tu’uga Fautasi o le Tuto’atasi a Samoa i le masina o Iuni, o le a aofia ai le Manulele Tausaga Lowrider II, Alao, Fuao, Matasaua ma le Fealofani Samoa III.

Peitai, ua fa’ailoa mai e le kapeteni a Alao, le afioga Satele Aliitai Lili’o ia le le auai o le latou Sa, ona o le tuatuagiao le to’atele o la latou ‘auva’a, i fuafuaga fa’alea’iga.  E le o manino mai isi Sa e fa, pe o le a mafai ona auai atu e tali le vala’aulia.

I le fonotaga i le aso Lua, sa faapea ona faaleoina ai e le Konesula a Samoa, i totonu o Amerika Samoa, le susuga ia Fata Brian Kaio, ia fuafuaga ua mae’a ona tapenpena iai le malo o Samoa mo le masi’i atu o ‘auva’a mai i le teritori.

Na ta’ua e Fata ia le nofo saunia o le MV Samoa Express, mo le momoliina atu o fautasi uma e lima, ae ua sauni ia le MV Lady Samoa IV, mo le malaga toe fo’i mai.  E 60 nofoa ua mae’a ona fa’aavanoa mo ‘auva’a.

 Ua mae’a tapena foi e le malo o Samoa ia pemita mo ‘auva’a, atoa ai ma ta’avale mo le feavea’iina o le ‘aumalaga.

O le a talimalo nisi o afioaga tulata i Apia, i ‘auva’a o le a faimalaga, faatasi ai ma le fesoasoani malosi a le malo, aua le tausiga o i latou.  Ua nofo sauni mai foi ia ‘aumaga o afioaga taitasi, o le a talimalo, mo le aveina atu o fautasi mai i le uafu i Matautu, i Mulinuu, lea o le a tu’u uma ai fautasi, i lalo o le puipuiga ma le va’ava’aiga a le ofisa a leoleo.