TALA O LE LOTOIFALE


[ata: foa'i]

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

TU’UA’IA E VAEGA TINEIMU IA LE MAFUA’AGA O LE MU O FALE ONA O TAGATA - TOE TATALA LE OFISA TINEIMU I FAGATOGO

Ua toe tatalaina nei ia le Ofisa Tineimu i Fagatogo, talu ona tapunia e le Ofisa a le Soifua Maloloina, e pei ona sa faaleoina e le Faatonu o le Matagaluega o Sailiiliga ma Lavea’i (DSAR), le susuga ia Utumoe Alefosio, i sana faatalanoaga ma le KVZK-TV.

O le amataga o le masina o Iuni, na su’esu’e ai e le aufaigaluega a le Auaunaga mo le Soifua Maloloina o le Siosiomaga, o le Ofisa o le Soifua Maloloina, ia le ofisa a le vaega tineimu, ma fa’amautuina ai le tele o tulaga fa’aletonu, e ono a’afia ai le saogalemu ma le soifua maloloina, o le aufaigaluega.  O lea na tapunia ai loa le ofisa i Fagatogo.

I sana fa’aaliga lata mai, sa faamanino mai ai e  le susuga Utumoe, ia le tautuaina e le ofisa tineimu i Fagatogo, o le itu i Sasa’e o le atunu’u, ae o le a gafa ia le ofisa tineimu i Tafuna ma le tautuaina o le itu i Sisifo.

E le o ma’oti mai i ripoti ia galuega toe fa’aleleia na faataunu’uina. 

Sa fa’aleoina foi e Utumoe, e tusa ai ma fa’alavelave i le tele o mu ua a’afia ai le to’atele o maota ma laoa a aiga, ua mafua ona o le le fa’aeteete o tagata, e pei o le so’ona tau’ai o sikaleti ola po o le le fa’atama’ia lelei o afi pe a mae’a ona gasese taumafa. 

Ma sa ia ta’ua foi, o nisi o fale mu, e aofia ai fale tu’ufua ma nisi o fale ua le toe nonofo ai nisi, ma e le o toe ola se eletise, ae ua masalomia le fa’aaogaina e tagata o lo’o a’afia i fualaau faasaina.   

I le fa’alavelave lea na tupu mai i Pago Pago, na mu ai se fale tu’ufua i tua o le falea’oga a le Tulaga Muamua a pago Pago.  Ae sa mafai ona taunu’u vave atu ia le vaega tineimu ma tineia le afi, ae e le’i sosolo atu i le faleaoga a le ECE na tuaoi.

Ua faapea ona u’una’ia e le Faatonu o le DSAR ia tagata o le atunu’u, ina ia matala ma taumafai ma faia tulaga, e puipuia ai le tutupu o ia faalavelave.  E le gata i lea, sa ia lapata’ia le nofouta o tagata o le atunu’u, i fale tu’ufua lea ua fa’aaoga e nisi, ae ona o le a’afiaga i fualaau faasaina, e latou te faatupuina ni faalavelave, e aunoa ma lo latou malamalama, ae a’afia ai aiga tuaoi.

E le gata i lea, sa tu’uina mai foi e le alii Faatonu ia ni fautuaga, i auala e mafai ona fo’ia ai nei fa’alavelave, e pei o le siaki lelei o le fale, ae e le’i tu’ua.  Ia fa’amautu ua mae’a ona tape uma ogaumu, auli, ili uila ma isi tulaga faapena.  Ia se’i uma uaea mai i ‘outlets’.  

Aemaise ai foi le taofia ona toe susunuina o lapisi, aemaise lava i tafatafa o maota ma laoa, ona o le malosi o le savili ma le mamago o la’au, i nei vaitaimi.

TU’UINA ATU LE SUAFA O ROY J.D. HALL JR. I LE SENATE

O le aso ananafi, Iulai 27, 2026, sa fa’ao’oina atu ai i luma o le Senate, ia le suafa o Roy J.D. Hall Jr., mo le iloiloina, e avea ma Faamasino  (Administrative Law), e pei ona sa filifilia ai o ia e le Afioga i le Kovana Pulaalii Nikolao Pula, i le masina o Me.

O lenei tofiga, e gafa ma le faataunu’uina o iloiloga ma le faia o ni faaiuga tumau, e faatatau i totogi, o faafitauli ma tagi, e ono faila e tagata faigaluega a le malo.  E tu ALJ (Administrative Law Judge) i le va o tagata faigaluega a le malo ma le Faigamalo, ile taumafaiga e saili se vaifofo o a latou faafitauli.

O le susuga ia Roy Hall, ua silia ma le 50 tausaga, o avea ma loia, ina ua to’ai tatalaina lona ofisa loia, i totonu o Amerika Samoa, i le tausaga e 1974.  Mai i le 1989 se’ia o’o mai i le 2015, na avea ai le faamasino fa’aolioli ma Faamasino Le Tumau, i le Faamasinoga Fa’aleitumalo.

O lo’o fa’aauau pea ona tautua le faamasino faaolioli, i totonu o le ofisa o le Loia Sili, i le avea ai o ia ma sui Loia Sili.

$19.3 MILIONA E TOE FA’ALELEIA AI LE AUALA MAI LEONE E TAU MAI I NU’UULI

Ua fa’amanuiaina ia le Matagaluega o Galuega Lautele (DPW) i se vaegatupe e $19.3 miliona mai i le Matagaluega o Femalagaiga a le Iunate Setete, mo le fa’aleleia ma le toe fausia, o le alatele i le va o afioaga o Leone ma Nu’uuli.

O lenei vaegatupe, o lo’o fa’aagaga i lalo o le polokalama, o le BUILD (Better Utilizing Investments to Leverage Devevelopment – mo le fa’aleleia o alatele, i lalo o le fa’amalumaluga a le Matagaluega o Femalagaiga a le Iunaite Setete.

Sa fa’aalia e le Afioga i le Kovana Pulaali’i Nikolao Pula, ia le agaga fiafia ma le fa’afetai, e tusa ai o lenei tala fiafia ua maua, mo tagata o Amerika Samoa.  E pei ona sa ia fa’aalia, o se laasaga aga’i i luma, i taumafaiga a le Faigamalo e auauna i tagata o le atunu’u. 

DPW Director Taeaotui Punaofo Tilei emphasized both the significance of the award and the responsibility that comes with it.

FETE’ENA’I MANATU A TAGATA LAUTELE, I LE TOE TATALAINA O LE FALE’AIGA A JADE

Sa fete’ena’i manatu o le mamalu lautele, ona o le toe tatalaina o le fale’aiga a le Jade, lea sa tapunia e le aufaigaluega a le vaega o le Ofisa o le Soifua Maloloina, lea e mataituina ia le soifua maloloina o le siosiomaga, ona o ni tulaga faaletonu, i le fale e teuina ai a latou oloa, mo le gaseseina o taumafa.

O le toatele o le atunu’u, ua fesiligia ia aiaiga po o auala na uia, ua mafai ai ona toe tatalaina lenei fale’aiga.

O nisi sa fa’aalia ia ni mataupu e tusa ai ma le mafua’aga e toe tatalaina ai fale’aiga, ia ua tapunia so’o ona o tulaga faaletonu, i la latou auaunaga.  

Ua iai foi nisi sa fa’aalia le mana’omia ona fa’amalosia o faaiuga faia, e aofia ai le le toe fa’atagaina o pemita, e fa’aauau ai ona toe tatalaina nei pisinisi.

I le talifuaitau mai i le Ofisa o le Soifua Maloloina, e tusa ai ma lenei mataupu, ua faapea ona o latou fa’asalalauina ai se fa’aaliga i le vaiaso ua mavae, e toe faamanino atili ai lo latou tiute ma tulafono o lo’o limata’ita’iina ai la latou galuega.

E tusa ai ma le Vaega 25 o Tulafono a le Ofisa o le Soifua Maloloina Lautele, o lo’o fa’amautu ai le iai o lo latou malosiaga, e ave’esea pe fa’aleaogaina ai se pemita a se pisinisi, ua le mulimuli i tulafono o le tumama ma le saogalemu.  Ma e mafai ona toe tatalaina ia nei pisinisi, pe afai ua mafai ona toe fa’asa’o pe faaleleia tulaga e pei ona faatonuina ai i latou.

E le gata i lea, e tatau i se pisinisi ua tapunia e le Ofisa o le Soifua Maloloina, ona totogi sala tupe e tatau ai, ma pasia ia seisi asiasiga mai i le Ofisa o le Soifua Maloloina.  O lea asiasiga, e mafai ona fa’amaonia ai, ua fa’aleleia tulaga uma sa faaletonu, ma ua mafai ona toe fa’aauau le auaunaga a lea pisinisi.

O se vaega taua, e pei ona fa’amanino mai e le Ofisa o le Soifua Maloloina, o so’o se pisinisi, e faasala fa’atolu pe sili atu foi, i le va o le 1-2 tausaga, e mafai ona tapunia, mo sina taimi umi, pe ono ave i le faamasinoga, e fuafua lava i le tupu so’o.

Ona o masalosaloga ma tu’uaiga, i le le faamaoni, o faaiuga a le Ofisa o le Soifua Maloloina, ua o latou faalauiloa mai ai, le le taliaina e lo latou ofisa ma le aufaigaluega, ia ni tupe totogi, e toe tatalaina ai se pisinisi, po o le iai o ni uiga fa’a’au’au.  Ae e mafua ona toe tatala se pisinisi pe a o latou tapunia, ona ua mafai ona toe fa’asa’o e le pisinisi, ia tulaga sa faaletonu, ma ua pasia i a latou (DOH) asiasiga.