Faamamaluina Novema o le masina e fa’alauiloa ai le gasegase o le Suka
Pago Pago - AMERIKA SAMOA
I se Poloaiga Fa’alaua’itele na sainia e le Afioga i le Kovana Pulaali’i Nikolao Pula, ia Oketopa 29, 2026, ua ia aloa’ia ai le Masina o Novema 2926 o le “Masina Fa’aleatunu’u mo le Malamalama i le Ma’i Suka” i totonu o le teritori o Amerika Samoa ma “faamalosi’au atu i tagata uma e faia se gaioiga e ala i le iloa o latou lamatiaga i le ma’i suka, feutaga’i ma a latou foma’i e uiga i le faia o fa’amalositino masani, ma le tausia o se mamafa maloloina.”
I le fa’aulutala o lenei Poloa’iga Fa’alaua’itele, ua fa’ailoa mai ai le avea o le masina o Novema, o se masina, e aoaoina ai le “Vave Gaioiga mo le Fo’ia o le Ma’i Suka; Aiga Malosi, Atunu’u Soifua Maloloina”.
E pei ona ta’ua i totonu o le poloa’iga fa’alaua’itele, ua avea lenei masina ma masina autu o le Ma’I Suka, ona “o Fa’ama’i e le Pipisi (NCD), o lo’o tumau pea i totonu o mafua’aga autu o le oti, ma’i ma le le atoatoa i Amerika Samoa, ma o lo’o fa’aauau pea ona avae le ma’i suka ma se tasi o lu’itau sili ona ogaoga ma tumau pea le a’afia ai o le soifua maloloina o tagata ta’ito’atasi, aiga ma nu’u, i lo tatou Teritori.
E le gata i lea, ona “o le ma’i suka, aemaise lava le ma’i suka vaega 2, e vave ona maliu ai, ona o le fa’aitiitia o le tulaga lelei o le olaga, ma le tele o fa’alavelave tau tupe i aiga ma le faiga tau soifua maloloina.”
Ua ta’ua foi i le poloa’iga fa’alaua’itele, le aloa’ia o lenei masina, o le masina mo le fa’alauiloa o le gasegase o le Suka, ona “o le iai i le laina o se fa’ailoga taua mo le lapata’iga o le ma’i suka vaega 2, ma o le vave faia o togafitiga e ala i filifiliga soifua maloloina, taumafa talafeagai, fa’amalositino masani, mama le tino, o le a mafai ona fesoasoani e puipuia pe fa’atuai i le amataga o le ma’i suka vaega 2.”
O lo’o faamanino mai foi i le poloa’iga fa’alauaitele, e faapea, “e tusa ai ma le Su’esu’ega Fa’afeiloi a Tagata Matutua i Amerika Samoa, i le 2024, e 31.9% o tagata matutua i Amerika Samoa, e maua i le maua i le ma’i suka, 22.5% o lo’o i luga o le laina, ma le 92.7% e amafa ma lapopo’a tele, ma lu’itauina ai le mana’oga fa’anatinati mo le puipuiga faifai pea, vave iloa, a’oa’oga tau soifua maloloina ma le puleaina lelei o le ma’i suka i le Teritori atoa, a’o tu’uina atu faamatalaga taua e ta’ita’ia ai mea e fa’amuamua i le soifua maloloina lautele, a’oa’oga i nu’u ma taumafaiga i le lumana’i, e puipuia ma pulea ai le ma’i suka ma isi fa’ama’i e le pipisi.”
Ua ta’ua ai foi “le mana’omia o se maliliega ma tumai ai i puipuiga, vave iloa, fa’alelei atili o le mauaina o tausiga lelei, a’oa’oga tau soifua maloloina ma gaioiga faamaopoopo i vaega uma o le sosaiete.”
O le Matagaluega o le Soifua Maloloina, e pei ona ta’ua i le poloa’iga fa’alaua’itele, “e taua tele i le puipuia o le mai suka, ma le iai i luga o le laina, vave iloa, togafitiga, ma le puleaina, a’o fa’asoa e ofisa o le Malo, Ekalesia, Sosaiete Lautele, vaega tuma’oti, aiga ma tagata ta’ito’atasi, ia le tiute tauave mo le fa’alauiloaina o soifua maloloina ma le fausiaina o si’osi’omaga e lagolago ai le soifua maloloina i totonu o nu’u.”
Ma “o le fa’alauiloaina, fa’amalosi’auina o le su’ega talafeagai o le ma’i suka, ma le iai i luga o le laina, fa’alauiloaina o taumafa paleni ma fa’amalositino masani, ma le lagolagoina o tagata o lo’o nonofo ma le ma’i suka, o ni la’asaga taua e aga’i i luma, mo le fausiaina o aiga maloloina i totonu o Amerika Samoa atoa.”
O lea ua vala’auina ai e le afioga i le Kovana, ia tagata uma o le teritori, i aiga uma, nu’u, ofisa o le Malo, ma foma’i, ina ia auai faatasi mo le fa’alauiloaina o le puipuia o le ono iai luga o le laina, vave iloa, puipuiga o le ma’i suka ma le puleaina lelei o le faama’i.
“Ia tatou fia se la’asaga aga’i i se lumana’i soifua maloloina, e ala i le iloa o tatou lamatiaga, galulue faatasi aiga ma nu’u mo le tausia o le soifua maloloina lelei.”

