Sa fa’aalia e ni isi o aiga na a’afia i lologa ma tafega i le masina o Iulai o le tausaga nei o latou lagona le fiafia ma le fa’asea, ina ua le talia e le Vaega o Taui o Fa’alavelave fa’alenatura a le malo tele (FEMA) a latou talosaga sa tu’uina atu i ai, mo ni nai vaega tupe e fesoasoani ai i le toe fausiaina o vaega o a latou fale sa fa’aleagaina i tafega, timuga ma lologa.

“E leai se isi alofaga mo maua ma le aiga, sei vagana ai loa le tagi i lima e saili mai ai se fesoasoani tau tupe e toe fa’aleleia ai ni isi o vaega sa fa’aleagaina i lologa, aua o lea ua fa’ailoa aloaia mai e le FEMA lo latou le taliina o le talosaga sa tu’uina atu e Amerika Samoa”, o le saunoaga lea a se tasi o tama na teena e le FEMA la latou talosaga sa tu’uina atu mo se vaega tupe.

O le vaiaso nei na fa’alauiloa aloaia ai e le afioga i le ali’i kovana ia Lolo Matalasi Moliga i luma o lana kapeneta, le tala fa’anoanoa e pei ona fa’asea i ai ni isi o aiga.

Saunoa Lolo e fa’apea, e ui ua teena e le FEMA la tatou talosaga apili, sa tuuina atu i ai mo ni fesoasoani i nai aiga sa faaletonu maota ma laoa ona o lologa ma tafega, ae o le a toe taumafai e tu’uina atu se isi talosaga e fa’avae lea i luga o ripoti mo mea sa fa’aleagaina.

Sa ia talosagaina fo’i sui o le kapeneta ina ia tuu faatasia uma a latou ripoti mo mea sa fa’aleagaina, ina ia mautinoa e mafai ona fesoasoani i le talosaga o le a toe tu’uina atu.

Saunoa Lolo e fa’apea, ina ua mae’a ona iloiloina e le FEMA vaega uma o le talosaga apili sa tu’uina atu e Amerika Samoa, fa’atasi ai ma le ripoti sa saunia e se sui o le FEMA lea na malaga mai e suesue mea sa fa’aleagaina i le teritori, na faia ai le faaiuga ina ia aloaia pea le ulua’i ripoti sa tuuina atu e le sui a le FEMA e tusa ai o mea sa faaleagaina i totonu o le atunu’u.

Na taua e le alii kovana e faapea, e silia i le to’a 100 aiga o le atunu’u sa aafia nofoaga o lo o nonofo ai i le malosi o tafega ma lologa, peita’i o le faasilasilaga sa tuuina mai e le alii peresetene o le Iunaite Setete ia Barack Obama, sa ia faalauiloa ai le avanoa o vaega tupe mai le feterale, e fesoasoani ai i le vaega sa faaleagaina i le lautelega o le atunu’u, e le ofisa ai meatotino a tagata taitoatasi.

Ina ua tuana’i le vaiaso na aafia ai se vaega o le atunuu i lologa ma tafega, sa faalauiloa atu ai loa e le alii kovana i aiga na mafatia le maua o le fesoasoani mai le malo, e fesoasoani ai i le toe fausiaina o maota ma laoa sa faaleagaina.

Sa fa’apea foi ona faatonu e Lolo fa’atonusili a le malo, o lo o aofia a latou ofisa i polokalame e mafai ona fesoasoani atu ai i aiga na aafia, ina ia faaavanoa uma ni polokalame e mafai ona fesoasoani ai i tagata nei, e aofia ai ma le fa’aagafuaina o tulafono, ina ia televave le faagasoloina o talosaga mo ni nonoga tupe, e fesoasoani ai i le toe atina’eina o latou aiga.

O se tala fa’anoanoa e pei ona taua mai e se sui o le Ofisa o le Faletupe o Atina’e a le malo i le Samoa News, e na o le lua talosaga sa mafai ona talia mai talosaga uma sa tuuina atu, ina ua le ausia e le to’atele sa tusi talosaga agava’a ma aiaiga e tatau ona latou ausia, fa’atoa mafai ai ona agava’a i latou e tautua.

O ni isi o aiaiga e agava’a ai se tasi i ituaiga nonoga tupe e pei ona talia ai na o le to’alua, ia avea oe ma nesionale o le Iunaite Setete, sitiseni po o se tagata fo’i o lo o faigaluega i le taimi nei.

Na taua e se ulugalii sa teena le la talosaga i le Samoa News le fa’anoanoa tele o la lagona, ona o le tulaga le amanaia o le la talosaga sa tuuina atu mo se fesoasoani tupe, e ui sa matua pagatia lo latou aiga i tafega ma lologa, ma faitau selau ma selau le tau aofa’i o meatotino sa fa’aleagaina.

Na taua e le tama o le aiga e fa’apea, sa i ai le manatu e fesoasoani le faigamalo i ni vaega tupe e mafai ai ona latou nono mai ai, ina ia mafai ai ona toe vave fausia fale ma fa’aleleia le siosiomaga e nonofo ma tausi ai le fanau, peita’i ua ese lava folafolaga sa tu’uina mai i le taimi muamua na faatoa mae’a ai le fa’alavelave, ese tulaga sa faailoa atu e tagata faigaluega a le malo ia te i latou.

“O le fa’amatalaga sa tu’uina mai i le taimi muamua, o le a fesoasoani le malo i so o se auala mo aiga na afaina, ae ina ua tuuina atu la maua tusi talosaga, na ma maitauina ai le tele o le fa’aletonu ma le lavelave o lo o tula’i mai i le mataupu, e manaomia fo’i le nonofo lelei i lalo ma soa laupule faalelei aiaiga uma o polokalame nei, aemaise ai o auala e agava’a ai le tagata ua talosaga”, o le saunoaga lea a se tasi o tama e le i taliaina lana talosaga, ae le i finagalo fo’i e fa’ailoa lona suafa ina ua fesiligia e le Samoa News.

O fesoasoani na fautuaina e Lolo sui o le kapeneta e faaavanoa mo aiga na mafatia, e le gata o le polokalame lea e totogi ai e le Ofisa o Tupulaga Talavou, Tina ma Tama’ita’i fale mau totogi mo aiga ua leai se fale e nonofo ai, ae o nonogatupe fo’i o lo o avanoa i lalo o le Faletupe o Atina’e a Amerika Samoa, aemaise ai o galuega fesoasoani sa mafai ona ofo atu e le Matagaluega o Tautua Lautele, e fesoasoani ai i aiga na aafia fale sa nonofo ai.

O le taimi nei e pei ona taua e le sui fa’atonu o le Matagaluega o Tupulaga Talavou ia Tapumanaia Galu Satele Jr, o lo o fa’aauau pea ona totogi e le polokalame a le feterale lea e i lalo o le ofisa o Tupulaga Talavou ni isi o fale mo aiga na matua faaleagaina lava fale sa nonofo ai.

O ni isi o aiga sa faaletonu o latou maota ma laoa i Gataivai ae na teena a latou talosaga, ua latou manatu e sili ai loa le tagi i lima ma saili mai se vaega tupe e toe fa’aleleia ai manaoga o lo o tula’i mai i totonu o latou aiga, na i lo le latou fa’atali i nei polokalame ae leai se mea o maua mai ai.