Taofia e leoleo ia taavale femalaga’i i luga o le auala ona o se tamaloa na i luga o le alatele ma sona
Pago Pago - AMERIKA SAMOA
O le afiafi o Oketopa 4, 2025, na va’aia ai e leoleo ia se tamaloa, o savali i le moa o le alatele ma si’i sona afafine, e lua tausaga le matua. Sa agai atu leoleo ma taofi femalagaiga a taavale i luga o le alatele, ae taumafai e ave’ese mai le tamaloa ma le pepe.
[Ua le lomia suafa o i latou na a’afia ma molia, i lenei mataupu, aua le puipuiga o fanau iti.]
E tusa ai ma fa’amaumauga a le faamasinoga, o lo’o ta’ua ai le agai o le tamaloa i le itu i Sasa’e. Ae o le taimi lea, o lo’o taumafai le tina o le pepe, e ave’ese mai ia le teineititi mai i le tamaloa, a’o fepasia’i ta’avale i luga o le auala, ma o nisi o taavale, sa taumafai e ‘alo ‘ese mamao, mai i le so’aina o i latou.
Ina ua latalata le ta’avale a leoleo i le tamaloa (le na molia), a’o si’i lona afafine, sa o la taumafai e valaau atu i le tamaloa, ae peitai, na vala’au mai le tamaloa, o lo’o alu e ave lona afafine ia Tuiatua (lea o lo’o lagomau nei i Futiga). Ma sa ta’ua foi e le na molia, o lo’o fa’aigoa lona afafine i masiofo Samoa, ua maliu, ma ia ‘aua ne’i latalata atu seisi ia te ia (pepe).
Ma sa faapea ona ‘e’e ma pese i ni gagana ‘ese’ese, ae o le taimi lea, o lo’o tagi lotulotu lona afafine.
Na fa’ato’a tu’u atu e le tamaloa (le na molia) ia lona afafine, i lona to’alua, ina ua fa’aaoga e leoleo ia le masini fa’aleotele, ae sa fa’aauau pea ona savali aga’i i luma.
Sa toe taumafai leoleo e talatalanoa atu i le na molia, ae peita’i, na fa’aauau pea ona savali le na molia. Na taumafai fa’afa ia leoleo e ave’ese le na molia mai i luga o le alatele, ae peitai, sa fa’aauau ona tete’e le na molia.
E tusa ai ma le ripoti a leoleo, sa fa’afaigata ona taofi le na molia, ona o le malo ma le malosi o lona tino. Ae ina ua manuia taumafaiga a leoleo e ave’ese le na molia mai luga o le alatele, sa fa’afaigata ona lokaina ona lima.
Na taumafai foi ni alii se to’alua, e aiga i le na molia, e fesoasoani i leoleo, i le ave faapagotaina o le na molia.
Ae ina ua mafai ona aveina atu le na molia i le Ofisa a Leoleo i Tafuna, sa fiu foi leoleo e faatalanoa. Ma sa ta’ua e leoleo e faapea, e foliga mai na fa’aaogaina e le na molia, ia se vaega o fualaau faasaina. E le ‘emo ona mata, ae na’o na pupula to’a i leoleo ma fa’aauau ona ‘e’e ma pese.
O se taimi mulimuli ane, na taunu’u atu ai le tina o le pepe, i le ofisa a leoleo mo le fa’atalanoaina.
Ma sa ia faamatalaina e faapea, ina ua manava atu lona toalua (le na molia), na ia fai iai, e alu e fai sana maloloa, ae tu’u le moaina o le vao, se’ia o’o i le aso na soso’o ai. Ae peitai, na alu le na molia ma si’i atu lona afafine, na amata ona savali ‘ese, ae mulimui atu ai le fafine ma taumafai e vala’au atu e fa’atali mai.
Sa ta’ua e le fafine, lona taumafai e vala’au atu pea i lona to’alua (le na molia) ae e le tali mai. Na o’o lava i lona togiina o lona to’alua i ni ma’a, ae e le tali mai lava. Ina ua o latou o’o i luga o le auala, sa popole le tina ona o le pepe, lea o lo’o si’i e lona to’alua.
Ae na iloa atu i latou e leoleo ma ave loa i latou i le ofisa a leoleo.
Sa ta’ua e le tina, ua fai sina umi e le o toe tutusa uiga o lona to’alua. Ua ia fa’aalia ni uiga, e fefefe ai i la’ua ma si ana tama, se’ia o’o mai lava i le mea sa tupu i lea aso. Na ta’ua foi e le tina ia lona fefe tele, mo ia ma lana fanau laiti, ma o lo’o iai sona popolega, o le a tele atu se mea o le a tupu pe a tatalaina mai i tua o ia (le na molia).
O moliaga sa faia e faasaga i le tamaloa (le na molia), na aofia ai:
Faitauga 1 – Savali i luga o le auala ae o lo’o a’afia i ‘ava malolosi po o fualaau faasaina –
Faitauga 2 - O se vaega ‘A’ i solitulafono mama, e mafai ona nofosala ai i le falepuipui, e o’o atu i le tasi tausaga, po o se sala tupe e $1,000; po o faasalaga uma e lua.
Faitauga 3 – Faatupu Vevesi i nofoaga faitele (sauaga fa’alotoifale) – O se vaega ‘B’ i solitulafonoo mama, e mafai ona nofosala ai i le falepuipui, e o’o atu i le ono masina, po o se sala tupe e $500; po o faasalaga uma e lua.
E $1,000 se vaegatupe na fa’atonuina e le faamasinoga, e mafai ona tatalaina ai le na molia mai i le falepuipui, a’o faagasolo lona faamasinoga.

