TALA O LE PASEFIKA
PASEFIKA
FILIFILIA AMERIKA SAMOA MO SE AOGA FAAPITOA E LE ASOSI O KOVANA FAAVAOMALO
Ua filifilia e le Asosi o Kovana Faavaomalo, ia le malo o Amerika Samoa, e auai i se a’oa’oga, mo le fa’amalosia o penefiti, e ala i polokalama faatekonolosi. E tolu ni atunu’u, e aofia ai ma le teritori, ua faapea ona filifili, faatasi ai ma Louisiana ma Hawaii, i lea fuafuaga. Ae e na’o Amerika Samoa, ia le teritori, ua filifilia.
O lenei a’oa’oga, e tausaga atoa e faataunu’uina ai, ma e maua ai e i latou e auai ai, ia se avanoa e a’oa’oina ai atamai faapitoa, e fa’aaogaina ai masini ma le atamai fa’aneionapo, e fa’ao’oina atu ai penefiti tau i le tausiga o le soifua maloloia ma taumafa maloloina, i tagata o le atunu’u.
O le polokalama Medicaid a Amerika Samoa faapea le ASNAP, e ese mai i polokalama i le setete, ona e faatautaia i lalo o se vaegatupe feterale faatulagaina, ma o le taua lea o le fa’ao’oina atu o nei tupe i aiga o lo’o tautuaina e nei polokalama.
O le vaega o le a aofia i le a’oga a Amerika Samoa, o le Ofisa a le DHSS, lea o lo’o mataituina ia le ASNAO, o le Medicaid, o le falemai a le LBJ ma le Ofisa a le Kovana.
E fa ni vaega patino, o le a taulai iai lenei a’oa’oga; o le su’esu’eina o auala e mafai e tulafono feterale lata mai, i lalo o le H.R. 1, ona aoga mo le teritori, fa’afouina o fa’amaumauga ma polokalama tau komipiuta, a le Medicaid ma le ASNAP, fa’aleleia atili o isi o polokalama fa’aneionapo a le Medicaid, ua iai nei, ma le EBT a le ASNAP, faaleleia o ripoti a le LBJ ma le ofisa a le Medicaid, ma le faamalosia o le sa’o o le totogiina ma le fa’amaoni o le polokalama.
Mo aiga, o le a avea lenei galuega ma auala o le vave ai ona faagaioi talosaga, faaitiitia le faatumu so’o o pepa ma le agai so’o atu i le ofisa, fa’amautuina ma faafaigofie ona maua fesoasoani mo taumafa ma le falemai. Mo pisinisi ma kamupani o lo’o taliaina ia EBT, o le a fesoasoani, i le maua vave o a latou tupe
LAVEA’I MAI NI TAGATA SE TOALIMA SA TAFEFEA I OGASAMI I KIRIBATI
E tolima ni tagata, na aofia ai ma ni tamaiti se to’alua, sa mafai ona toe fa’asaoina mai o latou soifua, talu ona tafefea i ogasami loloto i Micronesia, i le tolu masina talu ai.
E to’aiva i latou sa faimalaga ese atu mai i le motu o Murilo, ia Iulai 30, mo Ruo, ae osofa’ia lo latou sa e se afa malosi.
Sa fa’agataina ia su’esu’ega a le vaega a le Coast Guard a le Iunaite Setete, ia Aukuso 9.
Ae i le aso Sa na se’i mavae atu na va’aia ai e tagata o le motu o Fanning, i le atu Kiribati, ia se va’a o tafetafea i o latou gataifale, ma mafai ona fa’asaoina mai ai i latou e to’alima.
Sa fa’aalia e se sui o le palemene, mo lea eria, o Kaotitaake Rakoroa, ia le tausia e le aulotu a le Uniting Church, ia i latou sa faasaoina. Ae na fa’ao’oina atu e leoleo o le motu a Kiritimati, ia le tala fiafia, i le out autu o Kiribati, o Tarawa.
Ua mae’a foi ona o’o atu iai ni fomai ma siakiina i latou. Ae sa ia fautuaina ia le vave ave o latou, i le motu o Kiritimati, mo nisi su’esu’ega.
E le’i maua se avanoa e mafai ona maua mai ai se faamatalaga mai ia i latou na faasaoina.
E le o se taimi muamua lenei ua fa’asaoina mai ai ni tagata, mai i le ogasami o Kiribati.
O le vaiaso ua tuanai, sa fa’asaoina mai ai se alii e 18 tausaga, o Luka Rahan mai i Bougainville i Papua Niiu Kini, i le va o motu o Tarawa ma Maiana, i le atoa ai lea o le 41 aso, o tafea i le sami. Sa maliu lona tausoga, a’o la tafefea.
E faapea le ripoti, sa alu se fagotaga a Luka ma lana tausoga, ia Setema, ae peitai, na tupu se fa’afitauli i le afi o le la va’a ma tafea ai, pe a ma le 2000 kilomita i Kiribati.
I le masina ua tuanai, e toatolu nit agata mai Bougainville, ua toe taliu mai i o latou aiga, i le atoa ai o aso e 70, na tafefea ai.
TATALAINA IA SE OFISA MO TAIFAU FAAPITOA E FESOASOANI I LE FAASAGATAU I FEFAATAUAIGA O FUALAAU FAASAINA, I TOTONU O LE PASEFIKA
Ua tatalaina e le Minisita o Tiute i Niu Sila, ia se nofoaga i Vava’u, Tonga, e tausi ai taifau faapitoa, e fesoasoani i le sailiga o fualaau faasaina ma a’upega, o lo’o taumafai tagata e aumai faanana i totonu o le atunu’u.
O le lona lua ai lea o fale tele faapenei, ua fausia i Tonga, e le Minisita o Tiute ma Leoleo a Niu Sila, ma se faamoemoega, e fesoaosani i le fa’amalosia o tuaoi o Tonga, ma le fa’asagatau atu i faalapotopotoga solitulafono, lea ua tele ina lolofi atu i totonu o le atunu’u.
I le amataga o lenei tausaga, e 14 tone o se vaega o fualaau faasaina (Aisa) sa mafai ona pu’eina, i totonu o le Pasefia, lea o lo’o iai se talitonuga, o lo’o feavea’i solo i totonu o le Pasefika, se’ia o’o mai i Ausetalia ma Niu Sila.
E le gata i lea, ua iai se talitonuga i taitai o Niu Sila, o lo’o ua tuputupua’e pea ia le avea o faalapotopotoga solitulafono (organized crime), i totonu o le Pasefika. O i latou ia, o lo’o fiafia i le feavea’i fa’anana o fualaau faasaina, a’upega ma tupe.
O lenei ofisa fou ua fausia, o le a mafai ona tu’uina atu i le vaega a leoleo po o le ofisa o tiute, e gafa ma taifau faapitoa, i totonu o Tonga, ia se faavae mautu e su’esu’eina ai tagata femalagai, o atopa’u ma uta, mai vaalelei ma va’a.
E tolu ni ta’ifau ua galulue nei i totonu o Nuku’alofa, ma leisi lua lea o lo’o feagai nei ma a’oa’oga.

