Fa’aitiitia paketi Ofisa Turisi fa’atupe ai si’itaga totogi ta’ita’i atunu’u

E na o le tasi lava le suiga lea ua faia e le Fono Faitulafono i le Paketi a le malo mo le Tausaga Tupe fou 2015, o le aveese mai lea o le $65,000 mai le paketi a le Ofisa o Turisi sa fuafuaina e $900,000, e fa’atupe ai si’itaga i totogi o le kovana ma le lutena kovana, lea o lo o iloiloina pea e le Fono Faitulafono i le taimi nei.

 

O le vaiaso na te’a nei na pasia ai e le Maota o Sui i le faitauga fa’alua suiga sa pasia e le Komiti So’ofa’atasi o le Paketi a le Fono, e tu’u atu ai le $370,000 mo tupe e fa’afetaui ai tupe a le polokalame o le Medicaid (matching fund), ae o le $65,000 e tu’u atu e fa’atupe ai siitaga o totogi a ta’ita’i o le atunu’u, tusa lea e $435,000 le aofa’i atoa o le tupe na fuafua le Komiti Soofaatasi e sui.

 

O lea suiga e pei ona pasia e le Komiti So’ofa’atasi, e aofia ai le $200,000 lea na fuafua e aveese mai i le Paketi a le Ofisa o Turisi, ma le $235,000 na fuafua e maua mai i Polokalame Fa’apitoa a le malo (Special Program).

 

O le aso Lulu na te’a nei na pasia ai e le maota o sui suiga i le tulafono o le paketi i le faitauga fa’alua, ma fuafua ai loa o le aso Tofi na sosoo ai e tatau ona faitau tolu ai le latou tulafono, peita’i e le i tupu lea tulaga ina ua manino o lo o i ai ni isi fo’i suiga e fia faia i le paketi.

 

I luma o le maota maualuga, o le aso Faraile na te’a nei na fa’atoa tuuina atu ai le pili o le paketi mo lona faitauga fa’alua fa’atasi ai ma suiga fou e pei ona fa’amalamalama e le taitaifono o le komiti o le paketi ia Laolagi Fonoti Savali Vaeao i luma o le maota.

 

Saunoa Laolagi e fa’apea, o ulua’i suiga na ulua’i pasia e le komiti soofaatasi, sa faia i luga o le talitonuga e manaomia se tupe e faafetaui ai tupe o le Medicaid, peita’i o lea ua manino i se tusitusiga sa tuuina mai i le Ofisa o le kovana, ua mae’a ona i ai i totonu o le paketi le vaega tupe e fa’afetaui ai tupe mo le polokalame a le Medicaid, o le mafua’aga lena ua toe taofi ai ulua’i suiga, sei vagana ai lava le suiga lea ua manatu le komiti e pasia, o le aveese mai lea o le $65,000 mai le paketi a le Ofisa o Turisi, ae tuu atu i lalo o le paketi a le Ofisa o le Kovana e fa’atupe ai siitaga i totogi o le kovana ma le lutena kovana e pei ona fuafuaina e le Fono Faitulafono.

 

Na tula’i le afioga i le ali’i senatoa ia Magalei Logovi’i ma ia fesiligia le mafua’aga e ala ai ona manaomia le $65,000 e fa’aopoopo i le paketi a le Ofisa o le Kovana, a o lea e le i pasia le tulafono e sii ai totogi o le kovana ma le lutena kovana.

 

Na fa’amanino e le afioga i le peresetene o le Senate ia Gaoteote Palaie Tofau e fa’apea, o le tiute lava ia o le Fono pe a o o i le taimi e talanoaina ai siitaga o totogi o le kovana ma le lutena kovana, o le saili lea o le alagatupe e fa’atupe ai le tulafono, ina ia mautinoa e leai se fa’aletonu e tula’i mai ai.

 

Sa ia taua fo’i e fa’apea, o le tiute o le fono o le iloilo lea o totogi o taitai o le malo, e i ai fo’i le talitonuga e le finagalo le kovana ma le lutena kovana e sii o la totogi, ae o se tulaga e tatau ona faia e le fono, aua o lea fo’i ua maitauina i le paketi a le malo mo le tausaga tupe fou le to’atele o isi fa’atonusili ua ta sii o latou totogi.

 

Na maua fo’i se avanoa e fetufaa’i ai afioga i faipule i le aso Faraile na te’a nei ao lei amataina le tauaofiaga a le maota, e talanoa ma faamanino ai suiga e pei ona toe tuuina mai mo le paketi a le malo lea ua mae’a ona pasia e le maota o sui i le aso Lulu na te’a nei fa’atasi ai ma suiga.

 

Na faamanino e le sui fofoga fetalai ia Talia Faafetai Iaulualo e fa’apea, talu ai o lea ua manino o lo o i ai pea le tupe e fa’afetaui ai tupe mo le Medicaid, ua manatu ai ua lava na o le tupe e faatupe ai siitaga o totogi a le kovana ma le lutena kovana e fai i ai suiga o le paketi.

 

O le suiga e $65,000 e pei ona pasia e le komiti o le a faaopoopo ai i luga le paketi a le Ofisa o le kovana i le $5.63 miliona.

 

O le tupe e $235,000 lea na pasia e le komiti soofaatasi mai le polokalame faapitoa e fai ma tupe faafetai mo le polokalame a le Medicaid, o le a toe tuu ai lava i le vaega sa i ai, e pei ona faamanino e Talia i luma o le maota o sui.

 

Na toe faamanino atili e le fofoga fetalai ia Savali Talavou Ale i luma o le maota le mataupu e faatatau i suiga o le paketi, ma ia taua ai e fa’apea, i le lua vaiaso talu ai, na tuuina mai ai e le ofisa o le kovana se tusi e fa’ailoa mai ai le tupe o lo o i ai i totonu o le paketi a le malo, e avea ma tupe fa’afetaui mo le polokalame a le Medicaid.

 

Na saunoa le afioga i le alii faipule ia Maugaoalii Tusipa Anoa’i e fa’apea, e ui o lea ua manino le mataupu e faatatau i suiga o le paketi, ae toatele lava faipule sa faaalia o latou lagona atugalu i le taimi na iloilo ai e le fono le paketi a le malo, i le tulaga o lo o i ai le paketi a le Ofisa o Turisi lea e tusa ma le $900,000 o lo o faamoemoe e faatino ai ana galuega mo le tausaga tupe fou.

 

Na finau le afioga i le alii faipule ia Maugaoalii, e tatau lava ona tumau le faaitiitia o le paketi a le Ofisa o Turisi i le $200,000, ona ave lea o le $65,000 e faatupe ai siitaga o totogi a le kovana ma le lutena kovana, ae o le tupe e totoe ai e fa’aagaga mo isi galuega taua e pei o le fa’aleleia o auala i totonu o le atunuu.

 

Peita’i na tuu alalo Talia ia Maugaoali’i, ua maea ona pasia e le komiti soofaatasi o le paketi a le fono le suiga e pei ona talanoaina nei, lava na o le $65,000 e faaopoopo i le paketi a le ofisa o le kovana mo siitaga o totogi a taitai o le atunuu.

 

E ui na taua e le afioga i le alii faipule ia Puleleiite Tufele Liamatua le ono toe i ai fo’i o se isi felafolafoaiga ona o suiga fou ua faia e le komiti soofaatasi, ae na pasia lava e faipule suiga fou i le tulafono o le paketi, ma le faamoemoe o le taeao nei e faitau tolu ai le tulafono.