Tsunami Lata Mai - Leai Se Taimi!

Na manino ma lautele le a’oa’oga mo le lua aso na fa’atautaia e le Matagaluega o le Saogalemu Fa’alotoifale a le tatou malo,  ma sa faia ai sui mai fafo a le NOAA e to’alua, Laura Kong ma Nicolas Arcos ae maise le alo o Samoa Carol Ma’afala - Baqui ma fofoga taumolimoli, o mea e matua tatau ona fa’autagia e le atunu’u lautele, pe a o’o ina iloa patino ua tetele se mafui’e, ua toulu ni mea i totonu o lou fale, ua e tau pa’u a’o e tu i se ogaeleele, mautinoa loa, e o’o mai le Galulolo tele, po’o le Tsunami!

 

“E te mautinoa, o lea luluga tetele o le mafui’e, i lona umi o tupu ma le malosi ua e fa’alogoina, e le atoa le 8 minute ua lofia le apitagalu i le galulolo po’o le Tsunami.” O se tala ma’oti lava lea na saunoa i ai nei failauga fa’apitoa.

 

Mo nu’u e aofia ai Pava’ia’i, Faleniu, Iliili, Futiga, Taputimu, Aoloau, Aasu ma Lepuapua, e leai lava se mea e gae’e ai fua, pau lava le mea o le sefe mai o tou aiga mai le mafui’e i lona luluga tetele o i ai, ae o nofoaga ia e le o afaina i se lologa aua e maualuluga. Tutusa pau i latou ma isi aiga ua alaala i nofoaga maualuluga o nu’u, o nofoaga na e sosola mai i ai nu’u tu tai maualalalo.

 

O le isi lapata’iga tele o lo’o tu’u mai, “Afai e silafia e lou sui e le o’o atu ni Tsunami i tou aiga, ‘aua le feoa’i fua, pe ete manatu e te alu e aumai lou alo o i a’oga, e sili atu ona sefe lau fanau a’oga i le nofoaga o a’oga o i ai, aua e muamua lava tapa e le malo le saogalemu o fanau a’oga.”

 

O le toe tima’i lenei, ua toe fa’afou ai lo tatou nofouta i mea e ao ina vave fai pe a va’aia loa ua tetele afaina o mafui’e e lofia ai le atunu’u, ae a itiiti lava se luluga, e iloa lava e i tatou e le o’o mai se galulolo, peita’i e lava le taimi e fa’ao’o mai ai ni fa’asalalauga mai le Ofisa Va’ai tau, pe a mae’a feso’ota’i i latou ma le TEMCO ma le EOC po’o le Ofisa Tutotonu o Fesoasoani Tau Fa’alavelave Fa’afuase’i a le tatou Malo.

 

I mafui’e ma galulolo e tutupu mamao mai Samoa, e mautinoa, e lava le taimi e o’o mai ai nisi o le vaega lavea’i e fesoasoani i tatou aiga ina ia fa’asaoina le ola, ae o mafui’e ma galulolo e lalata mai, ia nofouta le fa’ailo ua mua’i fa’ailoa atu.

 

Na fa’atepa le vasega o Fa’atonu ma Sui Fa’atonu o matagaluega, pisinisi tumaoti, Fa’alapotopotoga ma Sosaiete uma sa aofia i le fonotaga fa’apitoa mo aso e lua, i afaina na tutupu ma le vave na tupu ai i le Galulolo 2009 i le atu Samoa, 2004 i Initonesia, 2011 i Iapani, e le’i i ai se taimi na mafai ai e le tagata ona faia se gaoioiga.

 

O luga o alatele, sa poloka ta’avale ma o’o mai lava le galulolo tele o tutu ai, ma tafefea fa’atasi ai lava, o isi na maliliu ai, ae o isi na fa’asaoina ina ua mafai ona o ese mai totonu o ta’avale ma fe’ausi e a’e i la’au maualuluga.

 

Tasi le muagagana ua mautu nei i mafaufau o Ta’ita’i o le tatou Malo sa auai i lea fonotaga, “Afai o Tsunami po’o Galulolo tulata mai i Samoa, E le toe i ai se Taimi e te fa’atali ai mo se fesoasoani, tula’i oe, ma fa’asao lou Ola, sola i mea maualuluga!”