TALA O LE FONO
ILOILOGA I LE DENGUE; LE LAVA FOMAI I LE LBJ
O le taeao nei e tauaofia ai le Komiti o le Soifua Maloloina a le Maota Maualuga e fesiligia ai sui o le malo i le tulaga o le gasgase o le dengue fiva, faapea ma lipoti ua maua e senetoa ua le lava foma’i i le falema’i o le LBJ i Fagaalu.
O sui ua talosaga e molimau e aofia ai sui sinia o le LBJ ma le Matagaluega o le Soifua Maloloina. O le tulai mai o lenei iloiloga, lea e fa’afoeina e le afioga i le Senetoa ia Tuaolo Manaia Fruean - le taitai komiti o le Soifua Malolo a le Senate, ona o tusitusiga o mataupu mai le afioga i le Senetoa ia Afoa Moega Lutu ua ia manatu e fia talanoaina i lenei tauaofiaga a le Fono.
O nei mataupu, e aofia ai le fesiligia o le Soifua Maloloina i mea ua latou faia e faaitiitia ai le pepesi o le dengue. O lo’o fesiligia ai foi galuega a le LBJ o lo’o faia ina ia foia ai le tulaga le lava o fomai i le falema’i.
Saunoa le afioga i le sui peresitene, senetoa ia Nuanuaolefeagaiga Sao Nua e faapea o nei mataupu e lua e taua tele i le atunu’u ma e tatau ona saili se fofo. Taua foi e le afioga i le Senetoa e faapea, o le tulaga le lava o foma’i e le o se mataupu fou, ae ua tulai mai pea i tausaga uma.
Ma afai e le lava foma’i, saunoa Nua e tatau ona faafaigaluega nisi foma’i, ae afai o le faaletonu o le le lava o le tupe, ua tatau ona talosagaina e le falema’i se isi tupe faaopoopo i lana tupe faasoasoa.
I lana saunoaga sa taua ai e Tuaolo faapea ua leva tele ona tula’i mai soo le le lava o fomai i le LBJ, ma sa ia fautuina le afioga i le kovana, e faaoga lona malosiaga faakovana e mafai ai ona aumaia nisi foma’i faaopoopo.
Ua le gata i lea sa ia taua foi ua tatau ona maua e le Maota Maualuga se lipoti mai le Ofisa o le Soifua Maloloina i le tulaga o le dengue fever lea ua toatele le atunu’u e aafia ai.
E pe’i ona silafia e le atunu’u, e to’atolu i latou ua faamaonia e le LBJ ua maliliu ona o le dengue talu mai le aso Tofi o le vaiaso ua te’a. Ma o se lipoti mai le falema’i i le vaiaso lenei o lo’o taua ai e Dr. Annie Fuavai e faapea o nisi sa maliliu lata mai ne’i, e le’i mafua ona o le dengue fiva e pei ona masalomia.
O mataupu i le dengue fever ma le le lava o foma’i i le LBJ o le a talanoaina foi e le Komiti o le Sofua Maloloina a le Maota o Sui i le aoauli nei. O ia foi mataupu e lua sa lagaina e afioga i faipule ona o le faapopolega i le tulaga o le soifua maloloina o le atunu’u.
I le faatulagaina ai o le iloiloga a le maota, sa saunoa le afioga i le Fofoga Fetalai ia Savali Talavou Ale i le matao e faapea, “ia i ai se aoga o le Maota” i mataupu nei. “Fai le tatou galuega e saili se auala e fesoasoani ai le Maota i le falema’i ma le Soifua Maloloina,” o a Savali lea.
O sui e molimau i le iloiloga a le Maota o Sui o molimau foi ia a le Senate. O lo’o manaomia e maota e lua le taitai fono o le Fono Faafoe o le LBJ, ae peitai ua logoina le Fono Faitulafono o lo’o malaga i fafo le tofa ia Mase Akapo - le taitai fono.
Ua le gata i lea, e na o le to’atasi lava le sui o le Fono Faafoe a le LBJ o lo’o i le teritori i le taimi nei, ae o lo’o malaga uma i fafo le isi vaega.
FA’ATULAGA MALOLOGA A LE FONO
Ua pasia e le Maota Maualuga ma le Maota o Sui se iugafono malilie faatasi e faamalolo ai le Fono Faitulafono mo le lua ma le afa vaiaso, amata atu i le aso lenei (Iulai 15) pe a tapunia galuega ae to’e ‘ae mai i le aso 3 o Aukuso.
“Ona ua ma’ea le vaega tele o galuega sa faaoo mai i le Fono Faitulafono, ma, ona o le fia faasaoina ma le faaaogaina tatau o aso fono, o lea ua talafeagai ai ona faamalolo le Fono mo se taimi le tumau ina ia lava sauni mo galuega i nisi mataupu e toe faaopoopo mai i lana kalena,” o se faauupuga lea o le iugafono.
Tasi le mataupu taua o lo’o faatali i ai le Fono o le tuuina atu lea e le kovana o le tupe faasoasoa mo le tausaga tupe fou o le 2016, lea e amata ia Oketopa 1, 2015.
