TALA MAi SAMOA

SUIA TULAFONO O FAAGATAMA O LE TAI

 

Ua faailoa mai e le komiti o faagatama o le tai o le sisiga fu’a ia nisi o suiga i le faatautaia o faagatama o le tai ona o le faaletonu na tulai ma i tuuga fautasi o le tutoatasi na sei mavae atu nei, lea na iu ina filivaa ai le sa o le Digicel Segavao ma le Uluai La o le Talalelei mai Salelologa.

 

E pei ona lipotia muamua i a tatou tala, sa fiu le Digicel Segavao e taumafai atu e tipi le Uluai La ae sa faasasa e le Uluai La, ma o lea na tipi faamalosi ai loa e le Segavao lea sa ma iu ina filivaa ai. Ina ua faia le laugatogi o faagatama o le tai, na o le tolu fautasi sa maua faailoga tupe mai fautasi e ono sa tauva. O ia fautasi e aofia ai le Digicel Segavao, le Uluai La o le Talalelei ma le Lulu o le Aoa mai Sinamoga. I se fono a le komiti na faia i le faaiuga o le vaiaso na tea nei, na faia ai loa suiga ua faailoa mai.

 

Muamua, na o le tasi le sa a le afioaga e mafai ona tauva, lua, o le a faatonutonu e le komiti ia alavaa e alo ai sa uma i le tauvaga i taimi uma o le tauvaga, ma sa lapataia foi auvaa uma e faapea, so o se auvaa e solia tulafono o le tuuga, o le a faasalaina atoa ai ma le kapeteni faapea lo latou afioaga. Na faaalia e le komiti, ua faia ia suiga ina ia tumau ai pea le mamalu o faagatama o le tai, ma ia tauva i le agaga o le filemu ma le faatamalii.

 

FALETALIMALO I TAUMEASINA

 

Ua tele “tautinoga gaogao” ua faia e tagata faipisinisi mai fafo e faapea o le a latou atinaeina le motu i Taumeasina i tausaga ua tuanai, ae leai lava se mea na tino mai. Peitai, o le tautinoga aupito i lata mai na faia e le vaega faipisinisi o le Lamana Group mai Papua Niu Kini, ua motusia ai ia tautinoga gaogao ma ua tino mai tautinoga a lea vaega e ala i le amatalia o a latou fuafuaga mo le fausia o se faletalimalo i lea nofoaga i le afioaga o Moata’a.

 

O le taimi nei ua amata fausia le faave o lea galuega tele ma na faaalia e le afioga Asi Tuiataga Semisi Blakelock o Moata’a, o lo o sologa manuia le faatinoina o galuega i le motu. Na faaalia le agaga fiafia o le afioga i le Aoe’e ona o le maua ai o galuega a tagata o le afioaga. Fai mai a ia, ua pe a ma le to’a 150 tagata o Moata’a ua maua ai galuega i lea nofoaga, ae o lo o i ai le faamoemoe e faafaigaluegaina nisi tagata ao faagasolo pea lea galuega tele.

 

Na fesiligia le afioga Asi po o i ai se faamanuiaga tau seleni o maua e le afioaga mai le Lamana Group mo le lisiina o ona fanua, ae na tali o ia, e leai se tulaga faapea o tupu. Na saunoa Asi, o le tulaga lena e i le va o le malo ma le vaega o lo o fausia le faletalimalo. O le Lamana Group mai Papua Niu Kini o le lona tolu ai lea o vaega faipisinisi mai fafo ua ofo e atinaeina Taumeasina ma e pe a ma le $140 miliona tala le tau aofai o lea galuega.

 

GASEGASE O LE MAFAUFAU

 

O le faaleleia o le togafitiga ma le tausia o tagata e aafia i gasegase o le mafaufau le auga o se fonotaga faapitoa na usuia i le faaiuga o le vaiaso na te’a nei i le va o le Faalapotopotoga o Tautua Faalesoifua Maloloina ma le Faalapotopotoga o Foma’i i totonu o le atunuu. Na faaalia i lea fonotaga e faapea, o gasegase o le mafaufau o se tasi lea o mataupu aupito i le amanaia ma le tuufau i le tele o atunuu o le lalolagi, e u i le tele o i latou ua aafia o latou mafaufau i gasegase eseese.

 

Na logoina i latou sa auai e faapea, o le le sa’o o faamatalaga faapea talitonuga faasalemausau ua atili ai ona vaai maualalo tagata i ia tagata ma le maua ai lava e i latou nitogafitiga i o latou aafiaga. “E faigata tele ona maua se lagona fia fesoasoani mo se tagata e aafia i gasegase o le mafaufau, ona o le le malamalama o ia tagata i a tatou taumafaiga e fesoasoani ia i latou,” o le manatu faaalia lea a le ao mamalu o le malo, le afioga Tui Atua Tupua Tamasese Efi, i lana saunoaga autu. “O le galuega fita e ao ona tatou faia, o le faaauau pea ona fafaga le lagona fia fesoasoani mo ia tagata ina ia faaauau pea ona tatou maua le loto alofa le faatuaoia.” O le taimi nei e pe a ma le to’a 286 i latou o lo o aafia i gasegase o le mafaufau i totonu o le atunuu.

 

TOE FAAFOI MAI BABY ANASTACIA

 

Ua siliga taliiseu se togafitiga e toe aoga i si alualutoto o Baby Anastacia lea na fanau mai ma se patu tele o pipii i tua o lona ulu. O lea patu sa faapea ai nisi e lua ulu o lea alualutoto ina ua faatoa fanau mai o ia. Peitai na iloa i suesuegas i fomai i Motootua, o se patu tele o lo o pipii i tua o lona ulu, ma o lea sa saili ai se fesoasoani mai le mamalu lautele o le atunuu e le gata i Samoa ae faapea foi i Niu Sila ma Ausetalia, e auina atu ai o ia i Niu Sila mo se taotoga e aveesea ai lea patu mai lona ulu.

 

Na manuia lea sailiga seleni ma sa malaga atu matua o lea alualutoto i Niu Sila mo lea faamoemoe. Peitai o le vaiaso na sei mavae atu nei na toe taunuu mai ai i Samoa lea ulugalii ma si a la tama ma le tala faanoanoa e faapea, ua maea suesuega a fomai faapitoa i Niu Sila ma ua faia ai le latou faaiuga, e le aoga ona faia se taotoga ona e aafia ai lona soifua. I se faatalanoaga ma le au tusitala, na faaalia e lea ulugalii lo la agaga faanoanoa i le tulaga ua oo i ai le sailiga fofo mo si a la tama.

 

Lilomaiava Andrew Fa’asau, Naenae Productions