TALA MAi SAMOA

MALIU LE ALII FOMA’I O DR. ATHERTON

 

Ua misia e le toatele o le atunuu o Samoa le tautua alofa ma le soifua galue o le alii foma’i o Dr. John Atherton, e pei ona faamaonia mai e lona faletua o Papalii Dr. Viopapa Annadale-Atherton.

 

O le aso 2 Iuni 2014 i le falema’i i Motootua na maliu ai le ali’i fomai i se gasegase tigaina, ma e maliu o ia toeitiiti lava aulia lona aso soifua i le aso 18 Iuni.

 

 Na taua e lona faletua le tautua sa mafai ona faatinoina e lenei alii, lea foi sa mafai ona manuia ai ni isi o le atunuu o Samoa i tausaga ua mavae.

 

O le a misia lenei tama alofa ma le agalelei i loto o tagata Samoa e toatele.

 

FA’ATAUA AGANUU I TOTONU O AOAOGA I SAMOA

 

O se taumafaiga ina ia faamalosia pea le aganuu a Samoa i totonu o aoaoga mo fanau, o se tasi lea ua mafuaaga ua faatulai ai le polokalame ua faaigoaina ‘Samoa Nei Galo’, ina ia mafai ai ona faamanatu pea le taua o tu ma aganuu a Samoa i ana tupulaga talavou.

 

O se tasi la o vaega ua faia ina ia faamalosia atili ai lenei faamoemoe, ua faatulaga ai loa se Faaaliga tele i tu ma aganuu i le va o fanau aoga, ina ia mafai ai ona latou faaali gaioiga faa Samoa e pei o tala faasamoa, pese, siva ma auala eseese lava o lo o faailoa atili ai le aganuu a Samoa.

 

E talitonu le Matagaluega o Tupulaga Talavou ma Aganuu a Samoa, o le unaia o lenei polokalame o le a mafai ai ona fesoasoani malosi i le faaleleia ma le aoaoaina lelei o le aganuu i fanau aoga.

 

TALI LE IUNI LAKAPI A SAMOA

 

Ao aga’i atu ai le Manu Samoa i ana ta’aloga faitauina mo le ta’amilosaga o le Ipu a le Pasefika e pei ona amataina i le vaiaso nei, ua tuu fesili ai le to’atele o le atunu’u i le Iuni Lakapi a Samoa, po o fea o i ai le ali’i sa avea ma kapeteni o le Manu Samoa i le Ipu o le lalolagi ua mavae atu, le susuga a Mahonri Schwalger.

 

O fesili sa tuuina atu i le pulega a le Iuni Lakapi, o lo o faavae mai i ripoti e faapea sa teena e le Iuni le filifilia o Schwalger e avea ma sui o le Manu Samoa i lenei tausaga.

 

Na faamalamalama e le Pule o le Manu Samoa ia Namulauulu Sami Leota e fa’apea, e na o le to’atolu lava ‘hooker’ sa fuafua i ai le filifiliga a le pulega o le au.

 

Sa ia faamanino foi e faapea, e i ai lava le aofai o tama taaalo i tulaga taitasi e gata mai ai le filifiliga a faiaoga mo le au.

 

Na faauilavea ni isi o le au tusitala i se feiloaiga sa faia i Samoa ma fesiligia ai le susuga a Namulauulu e faapea, e toa 48 tama taaalo sa i ai o latou igoa i le lisi o le au na tuuina atu i le au faasalalau, peitai ina ua toe tuuina mai le isi lisi  mulimuli, e na o le 47 igoa sa i ai ae ua aveese le igoa o Schwalger, peita’i na faamanino e Namulauulu e fa’apea, atonu o se sasi i le taimi na lomia ai le lisi o le au na mafua ai lea tulaga.

 

O se tasi o itu o lo o tuu fesili ai le toatele i le mafuaaga ua le filifilia ai Schwalger, ona o lo o tulaga lelei le taalo a lenei alo o le atunuu i le au a le Chiefs i Niu Sila i le taamilosaga o le Super Rugby o lo o faagasolo ai, ae o lea lava e le o piki i le au a le Manu Samoa.

 

E talitonu ni isi e fiafia ma lagolago i lenei alii, atonu ua mafua ona le toe amanaia Schwalger i le lisi o le Manu Samoa, ona o le tulaga lea sa ia faailoa ai auala sese o lo o soona faaaoga i ai tupe a le pulega a le Manu Samoa, ina ua maea le Ipu o le lalolagi i Niu Sila i le 2011, lea fo’i sa avea ai o ia ma kapeteni o le au.

 

TOE MANATUA TAMA MA TEINE TUAI AVELE TAUSAGA UA MAVAE

 

I le faamanatuina ai o le 90 tausaga talu ona faavae le aoga maualuga a Avele i le atunuu, o le vaiaso nei na faatautaia ai se sauniga e toe manatua ai i latou sa asaina mai le galu o le aoga, e aofia ai le sa avea ma ulua’i Head Boy, le susuga a Anapu Solofa, lea sa avea ma Taitai ina ua faatoa amata mai le aoga i le aso 12 Iuni 1924.

 

O teu fugalaau ma meaalofa na momoli atu e tama ma teine tuai o le kolisi e asia ai le nofoaga o lo o lago mau ai le susuga a Solofa, atoa ai ma le toe manatuaina o mea sa tutupu i le aoga i le tele o tausaga ua mavae.

 

Na tutu faatasi le Asosi o tama ma teine tuai o le aoga, faapea ai faiaoga ma i latou o lo o aoaoina i totonu o le aoga i le taimi nei e molimauina lenei faamoemoe taua.

 

Talu mai le tausaga e 1924 na faatoa tatala ai le kolisi o Avele, e pei ona avea ai ma aoga e na o alii sa aoaoina ai i na taimi, na suia ai loa lona igoa e avea ma Kolisi o Faatoaga i le 1958, ma maua ai le avanoa ma isi atumotu o le pasefika e pei o Niue, Tuvalu ma Tonga e aumai ai a latou fanau aoga e aoaoina i totonu o le kolisi.

 

O le tausaga e 1972 na toe tuuina atu ai le kolisi o Avele i lalo o le vaavaaiga a le Ofisa o aoga a le malo, ma tapunia ai loa i le tausaga e 1987, ina ua a’e se tofa e fausia le nofoaga autu o le Iunivesite a Samoa i le nofoaga o lo o i ai le aoga i Vailima i lea taimi.

 

Na avea nei faafitauli ma itu na solo tete’e ai loa le aoga ma tama tuai i ia ona po, ma faia ai loa le faaiuga e le alii palemia sa i ai o Tofilau Eti Alesana e toe tatala le aoga i le 1988, ma faaauau mai ai lava seia oo mai i le taimi nei.

 

fa’aliliu: AF