TALA MAi SAMOA
FAAFETAIA E TUILAEPA IA JOHN KEY
O le vaiaso nei na faataunuuina ai se feiloaiga aloaia a le alii palemia, le susuga Tuilaepa Lupesoliai Sailele Malielegaoi, ma le alii palemia o Niu Sila, le susuga To’olesavili John Key, faapea le au tusitala i Samoa ma Niu Sila. Na momoli aloaia ai i lea feiloaiga le faafetai a Tuilaepa ia To’olesavili ma lana aumalaga ona o lona auai mai i le faamanatuina o le 52 tausaga o le tutoatasi o Samoa. Na faailoa aloaia foi e Tuilaepa le tele o le fesoasoani a le malo Niu Sila i le atinae o le malo Samoa i itu eseese ma ia faaalia e faapea, o Niu Sila o se uo mamae a Samoa.
Fai mai a ia, o lea mafutaga ua faamaonia i le feagaiga na osia ma sainia ina ua avea Samoa ma atunuu tutoatasi i le 52 tausaga talu ai. Na tali fuaitau le alii palemia o Niu Sila ma ia momoli lana faamalo i le susuga Tuilaepa ona o le tele foi o tulaga ua ia ausia talu ona avea o ia palemia. “O le a manatua pea oe i le tala faasolopito o Samoa aua o oe na e suia le itu o le auala e femalagai ai taavale,” o a To’olesavili lea. “O lau susuga foi na e suia ia aso o Samoa ina ia o tutusa ai ma Niu Sila, ma ua muamua maleifua mai Samoa i aso taitasi na i lo o i matou I Niu Sila.”
Na ia faaalia foi, ua atoa nei le 16 tausaga talu ona pale mai Tuilaepa i le tofi palemia ma o ia foi o le taitaifono o le Iuni Lakapi a Samoa. Na faailoa aloaia foi e alii palemia o Niu Sila le tuuina mai o le fesoasoani tupe e $1 miliona tala a lona malo e fesoasoani ai i le atinae tau tagata tafafao maimoa mai fafo.
FAAMANATU 150 TAUSAGA O LE S.M.S.M.
Na ogatasi le faamanatuina o le tutoatasi o lenei Tausaga ma le faamanatuina o le 150 tausaga o le Sosaiete a Maria (S.M.S.M.) lea sa latou faatuina le tele o aoga a le Ekalesia Katoliko i Samoa.
O le aso Lua na sei mavae atu nei na faataunuuina ai se solo tele i le taulaga i Apia sa savavali ai le toatele o i latou sa aoaoina i aoga a Taupou Sa i Tausaga ua tuanai e aofia ai le toatele o taitai o le atunuu. Ina ua aofaga potopoto i luma o le maota o le malo i Matagialalua, sa saunoa le alii palemia e fai ma sui o le malo ma ia faafetaia lea sosaiete ma lo latou sao taua i le atinaeina o aoaoga i Samoa.
Na toe faatepa e Tuilaepa le aofia i le tala faasolopito o le S.M.S.M. ma ia faaalia, o le tausaga e 1864 na taunuu mai i Samoa ni Taupou Sa Farani se toalua ma la amataina le aoga a St. Mary’s i Savalalo. O i laua ia o Sr. Marie Rose ma Sr. Marie de la Merci. O le isi Taupou Sa na sosoo mai ai o Sr. Marie de la Mesiricorde.
90 TAUSAGA O LE KOLISI O AVELE
Na faagasolo foi i le vaiaso nei foi le faamanatuina o le 90 tausaga talu ona faavaeina le Kolisi o Avele, lea na faavaeina i le 1924 e avea ma kolisi tau faatoaga mo tama ma sa auina mai tama aoga mai isi atunuu o le Pasefika e aoaoina ai i na vaitaimi. O se tasi o ia tama tuai, o le alii o lo o avea nei ma palemia o le Atu Kuki lea sa malaga faapitoa mai e auai i lea faamoemoe. O le taimi nei, ua aooga ai foi tamaitai i le Kolisi o Avele.
E tele polokalama faagasolo o le faamanatuina o le 90 tausaga o Avele ma o se tasi o ia polokalama na asiasi ai sui o le Faalapotopotoga o Tama ma Teine Tuai o le Kolisi o Avele i le tia o le alii sa avea ma taitaiulu (Head Boy) o le aoga ina ua faatoa faavaeina i le 1924, le afioga Anapu Solofa i le afioaga o Saanapu. Na saunoa se sui o le aiga, na faasuafa e le latou aiga lea tamalii ao aoga lava ona ua leai se isi e tausia le aiga. Sa avea le afioga Anapu Solofa ma se tasi o sui o le palemene ma sa avea foi ma minisita o Faamasinoga. Sa auai foi o ia i le Mau a Samoa ao taumafai se malo tutoatasi o le atunuu.
LE MAUTINOA TO’OLESAVILI I LE OLOPELEKI
E le o mautinoa e le alii palemia o Niu Sila, le susuga To’olesavili John Key, po o afea tonu o le a asiasi mai le au lakapi a lona atunuu, le Olopeleki, i Samoa mo sana taaloga faitaulia. Na fesiligia le alii palemia i se feiloaiga ma le au tusitala i le vaiaso nei po o afea o le taunuu ai lea faamoemoe. Peitai na tali To’olesavili, o lona lagona o le a omai le Olopeleki i Samoa i le taimi lava e talafeagai ai.
Fai mai a ia, o le faaiuga maumaututu lava i lea mataupu o lo o i lima o le Iuni Lakapi a Niu Sila ona o le tele o a latou taaloga ua faatulagaina. Na saunoa Tuilaepa, ua maua e tagata o Samoa le tala e ala i nusipepa ma lipoti i uaealesi faasalalau ma TV, i le malie mai o le Iuni Lakapi a Niu Sila e malaga mai le Olopeleki mo sana taaloga faitaulia i Samoa, ma ua faafiafiaina ai le atunuu. Peitai, e le i faamautuina mai le aso ma le taimi e faataunuuina ai lea fuafuaga.
“E i ai lo matou faamoemoe o le a taunuu lea fuafuaga ae lei oo mai le i si tauvaga mo le ipu o le lalolagi ina ia faasauni ai le Manu Samoa mo lea tauvaga,” o a Tuilaepa lea. “O se tasi lea o faafitauli o lo o taomia ai pea i lalo le tulaga o le lakapi i Samoa, Fiti ma Toga, ona o le lava o taaloga faavaomalo ma au tetele o le lalolagi e pei o le Olopeleki.”
Lilomaiava Andrew Fa’asau, Naenae Productions
