TALA MAi SAMOA

TUILAEPA: “TUMAU PEA OE I LE FA’I NIFO”

 

“E tatau ona taula’i pea lana vaai i le fa’i nifo,” o le fautuaga lea a le alii palemia, le susuga Tuilaepa Lupesoliai Sailele Malielegaoi, e tali atu ai i le manatu faaalia o le sui taitai o le Tautua Samoa, le afioga Aeau Peniamina Leavai, e le tatau ona minisita o Tupe se palemia. “E tatau i le fomai fa’i nifo ona tautala i mataupu tau fa’i nifo aua e malamalama ai, ae tuu mataupu tau tupe i e sa aoaoina e tauavea tofiga tau tupe.”

 

O le manatu faaalia lea o le alii palemia i le latou feiloaiga ma le au tusitala i le faaiuga o le vaiaso na tea nei. O le tauaveina e le alii palemia o le tofiga minisita o Tupe ina ua faamavae le afioga Faumuina Tiatia Liuga, na faitioina ai e Aeau lea gaioiga ma na ia faaalia i le au tusitala, o se taimi muamua lenei i faigamalo faatemokarasi o lo o i lalo o le Taupulega (Commonwealth) ua tulai mai ai lenei ituaiga faiga. Fai mai a ia, e le tatau ona tauaveina e se palemia se tofiga minisita i Tupe aua o tofiga aupito i taua ia e lua o so o se faigamalo faatemokarasi.

 

Peitai na teena e Tuilaepa lea manatu o Aeau ma na ia faaalia, e le o se taimi muamua lenei ua tupu ai lea tulaga aua sa ia tauaveina foi le tofi minisita o Tupe ao ia seei i le tofi palemia i le 1998. Faatoa ia faamatuuina atu lea tofiga i le afioga Misa Telefoni i le 2001. Na saunoa Tuilaepa, e le o se popolega i le faaletonu i tupe a le atunuu ua ia tauaveina ai lea tofiga, ae ona o lo o ia te ia le tomai e faatino ai tiute. “E faigofie lava,” o a Tuilaepa lea. “A e iloa lava faaopopo ma toese e faigofie lava.”

 

SAOLOTOGA O LE AU TUSITALA I SAMOA

 

E aupito i maualuga Samoa i le itulagi o le Pasefika i le itu tau saolotoga o le au tusitala ma le au faasalalau, ma ua faatulagaina i le tulaga 40 i luma mai o Amerika, Italia, Korea I Saute ma Aferika I Saute.

 

O lea tulaga na faalauiloaina i le faamanatuina o le Aso o le Saolotoga o le Au Tusitala (World Press Freedom Day) i le aso Faraile na te’a nei e ofisa o le Faalapotopotoga o Malo Aufaatasi i Samoa, o le polokalama faatusitala i le Iunivesete Aoao o Samoa ma le Faalapotopotoga o le Au Tusitala ma le Au Faasalalau a Samoa (JAWS). Na faaalia, o le faatulagaga ua ausia e Samoa na faamauina lea i se suesuega sa faatautaia e se vaega o tusitala faavaomalo ua faaigoaina o le “Reporters Without Borders” ma ua siitia ai i tulaga e valu le faatulagaga ua i ai nei Samoa faatusatusa i le tausaga na te’a nei.

 

TULAFONO MO FAIAOGA

 

O le faaiuga o le vaiaso na sei mavae atu nei na usuia ai le fonotaga mo faiaoga i le motu tele i Salafai ina ia aoina ni o latou manatu faaalia i le tulafono o lo o tuufaatasia nei e pulea ai le galuega faafaiaoga.

 

O le vaiaso i ona tua atu sa faia ai foi se fonotaga faapea mo faiaoga i le motu o Upolu mo lea lava faamoemoe. I lana saunoaga i le fonotaga i le vaiaso na te’a nei, na faaalia ai e le ofisa sili o pulega o le Matagaluega o Aoga, Taaloga ma Aganuu, le afioga Matafeo Falanaipupu Tanielu Aiafi, ua leva na tatau ona faia lea tulafono ina ia aloaia ai le galuega faafaiaoga e le gata i Samoa ae faapea foi i atunuu i fafo. “E ese lou matamuli pe a ou malaga atu i Niu Sila po o Ausetalia ae ou tau atu i se tagata sa faiaoga i Samoa o galue mai i se pamu kesi po o se supamaketi,” o le saunoaga lea a Matafeo. “Aisea e le galulue ai faafaiaoga i ia atunuu?

 

Leaga foi e leai se tulafono e aloaia ai le galuega faafaiaoga!” Na saunoa Matafeo, ua maea ona faavaeina tulafono e pulea ai isi galuega e pei o loia, fomai, su’etusi ma galuega faatekonolosi. Ae ua tatau ona fausia se tulafono e pulea ai le galuega faafaiaoga. O lo o galulue nei le Ofisa o le Loia Sili i le tuufaatasia o lea tulafono o le a faamalosia ai le ausia o faailoga tau aoaoga a faiaoga e faatulaga ai o latou totogi. O ia faailoga e aloaia i Samoa faapea atunuu i fafo.

 

Saunia: Lilomaiava Andrew Fa’asau, Naenae Productions