Tala mai le Fono Faitulafono
MANAOMIA FONO RIPOTI O TUPE A LE MALO
E ui o lea ua faagasolo iloiloga tuufaatasi a le Fono mo le Paketi a le malo mo le tausaga tupe fou 2013, peitai o loo talosagaina pea e nisi o faipule ma senatoa ripoti o tupe a le malo, ina ia fesoasoani ai i sa latou faaiuga mo le paketi.
O le afioga i le alii faipule ia Larry Sanitoa na talosagaina le mataupu lea ina ua toe faaauau iloiloga o le paketi i le taeao ananafi, lea foi na lagolago e nisi o sui o le fono e aofia ai Senatoa Galea’i Tuufuli, faapea ai alii faipule ia Taotasi Archie Soliai ma Faimealelei Allen.
O ripoti o loo talosagaina e aofia ai le tupe a le Suetusi mo le tausaga tupe 2011, o le ripoti o tupe maua a le malo i le kuata tolu o le tausaga tupe lenei, atoa ai ma ripoti i tupe faaalu o lenei tausaga.
Saunoa Sanitoa, o le taua o ripoti nei, e mafai ai e le fono ona latou iloa le tulaga o loo i ai le malosi o tupe maua a le malo.
Saunoa Taotasi, o loo tuu fesili pea lona mafaufau i le maualuga o tupe maua lea ua valoia e le malo o le a maua, ae o lea e le o manino lelei auala e maua mai ai tupe faalotoifale nei.
Saunoa le Faatonu o le Ofisa o le Paketi ia Malemo, o le a taumafai lona ofisa e tuuina mai i luma o le fono ripoti e pei ona taua, ae na saunoa Senatoa Velega Savali Jr, afai e faa faigata ona tuu mai e le malo ripoti i le fono, o le tiute tonu lena o le Ofisa o le Tupe a le Fono, o latou e o e saili mai ripoti ma senatoa ma faipule.
PASIA FONO PILI TUPE E LUA A LE KOVANA
Ua pasia e le Fono Faitulafono pili tupe e lua na faaulu e le Ofisa o le alii kovana sili, e faasoasoa atu ai ni vaega tupe se lua e totogi ai poloaiga a le faamasinoga maualuga, ua tuuina mai ona o ni mataupu sa tuuaia ai e nisi le malo o Amerika Samoa.
O le vaiaso na tea nei na pasia ai faatasi ma suiga e le Senate pili tupe nei e lua a le kovana, ae o ananafi na faatoa pasia ai e le maota o sui.
O pili tupe sa faamoemoe le kovana e faatupe mai i tupe e maua i lafoga o loo fuafua le malo e faaee atu i oloa mai fafo e aofia ai le ava malosi, pia ma le sikaleti, faapea ai ma isi tulafono i le siitia lea o lafoga ma le lesitalaina o pisinisi, peitai na teena e le Senate le tulaga o le pili, ae sui le alagatupe i tupe ua maua mai e le malo mai le maliliega o le ‘Tobacco Settlement.’
O le isi pili tupe e faasoasoa atu ai le aofai e $32,500 e totogi ai le poloaiga a le faamasinoga maualuga, i le mataupu i le va o le malo o Amerika Samoa ma Sarai Tuavale, o ia lea sa tausia le alii o Viiga Tuavale lea na maliu ina ua so’a e le taavale a le Ofisa o Aoga a le malo, lea fo’i sa faafoe e se tagata faigaluega a le malo.
O le isi pili tupe e faasoasoa atu ai le aofaiga e $295,757.82 e totogi ai le faaiuga a le faamasinoga maualuga i le mataupu i le va o le malo ma le kamupani fai auala a le Pacific International Engineering (PIE).
E $321,757.82 le aofai atoa o le tupe na poloai e le faamasinoga le malo latou te totogi i le PIE, ae talu ai ua maea ona tuuina atu e le malo le $25,000 i le masina na te’a nei, ina ua faatonu e le faamasinoga le totogiina atu o lea tupe, e fesoasoani ai tapenaga o toe sauniga o le alii pule o le PIE ua maliu, o le mafuaaga lea ua totoe ai na o le aofai e pei ona taua.
LAGOLAGO SENATE IUGAFONO A FAIPULE
O se iugafono malilie faatasi a le maota o sui, e talosagaina ai le kovana ina ia talosaga Inisinia a le malo tele mo le faia lea o se suesuega faapitoa, i le faatanoa vai o loo i luga o le mauga i Fagaalu, ina ia mautinoa o loo saogalemu mo le soifua maloloina ma le saogalemu o tagata o loo nonofo latalata atu ai i lea nofoaga, ua lagolagoina e le maota maualuga ina ua latou pasia lea iugafono i le taeao ananafi.
O le iugafono na faaulufaleina e le afioga i le alii faipule ia Vailoata Eteuati Amituana’i, ma ua faamoemoe e tuuina atu i le ofisa o le alii kovana mo le faamaoniaina.
I le tino o lenei iugafono o loo taua ai e faapea, o mafui’e ma le tele o lologa i tausaga ua mavae, ua mautinoa ai le faafia o vaega o le mauga o loo i ai le faatanoa vai i Fagaalu, ma e i ai le talitonuga afai ae tulai mai ai se faaletonu, e ono aafia ai soifua o tagata o loo nonofo i Fagaalu, Utulei, Fagatogo ma Pago Pago, aemaise ai le maota gasegase i Fagaalu.
O le agaga o le iugafono, e tatauona i ai ni gaioiga e faia ina ia mafai ai ona sauniuni tagata i se faalavelave e ono tulai mai, ina nei faaluaina le taimi o le galulolo ia Setema 2009, lea na vaaia ai le fememea’i o le toatele ina ua lulu le mafui’e ae mulimuli mai ai i tua le galulolo.
O le taua o le faia o se suesuega a alii Inisinia i le faatanoa vai, o le a mautinoa ai le tulaga saogalemu mo tagata o le atunuu.
