TALA O LE LOTOIFALE


[ata: foa'i]

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

FILIFILIA LAUTI MOLIGA E AVEA MA KOMESINA FOU O LE OFISA A LEOLEO

Ua fa’ao’oina atu e le Afioga i le Kovana Pulaali’i Nikolao Pula, i taitai o le Maota Fono, ia le suafa o le alii taitai, le susuga ia Lauti Tautalasoo Moliga, mo sa latou iloiloga, e avea ma le Komesina fou, i le Ofisa a Leoleo.

Ua talitalia nei e le Kovana, ia se faaiuga mai i le Maota Fono, pe a toe tatalaina tauaofiaga a le Maota Fono, ia Iulai 27, 2026.

I le latou ulua’i aso, o le Tauaofiaga lona 4, i le aso Lua o le vaiaso ua tuanai, sa pasia ai e maota e lua, ia se I’ugafono ‘Aufa’atasi, e faia ai se malologa pu’upu’u a le Maota Fono.

I lana tusi sa auina atu ai le suafa o Lauti, sa fa’amatalaina ai e le Afioga i le Kovana, ia le agava’a o le sui filifilia, ma le loa o lana tautua matavela, i totonu o le Ofisa a Leoleo.

Sa amata galue Lauti, i le Ofisa a Leoleo, i le tausaga e 1994, ina ua avea o ia ma leoleo.  I le tausaga e 2025, sa si’itia ai lona tofiga ma avea ai o ia ma se tasi o taitai maualuga i totonu o le Ofisa a Leoleo.

Na faapea foi ona tautua ia le sui filifilia, i totonu o le Vaega’au Ami Faaleoleo a le Iunaite Setete, ma na faapea foi ona o’o atu lana auaunaga i Iraq.

O le aso Faraile o le vaiaso ua mavae, na filifilia ai Lauti, e avea ma sui Komesina.

TOE TALOSAGA LE FAIPULE A SWAINS I LE FONO MO SE FESOASOANI TAU TUPE

Ua toe tu’uina atu i luma o le Maota Fono, ia se talosaga, mai i le Faipule o le motu o ‘Olohenga (Swains), le susuga ia Alexander Jennings, a’o nofo tapena ia sui faitulafono, mo iloiloga o le Paketi 2027, mo se fesoasoani tau tupe mo lona motu, aemaise lava i faafitauli tau i femalagaiga.

Aemaise ai le loa o tausaga o feagai tagata o Swains ma le faigata ona o’o atu o auaunaga manaomia, ona o le leai o se fesoasoani tau tupe mai i le malo o Amerika Samoa, i le 20 tausaga ua tuanai atu.

Na fa’aui atu le talosaga a Jennings, i sana imeli na fa’ao’oina atu i Afioga Faipule o le Maota o Sui, ia Iulai 20, 2026.

O lo’o malolo i le taimi nei ia le Maota o Sui, ma o le a toe tatalaina a latou tauaofiaga, ia Iulai 27, 2026.

Ua talosagaina e le sui mai Swains, ia se fesoasoani mo se vaegatupe fa’aagaga, e $300,000, i totonu o le paketi mo le Tausaga Tupe 2027, e mafai ai ona totogi ni malaga faalekuata a le Manu’atele, mo Swains, faapea ma le MV Mataliki, ae fa’atolu mo le MV Lady Samoa.

Sa ta’ua e Jennings, ia se faalavelave na tupu lata mai, i sana asiasiga i Swains, ia Me 13, 2026, lea na toeititi a’afia ai le soifua o se tagata.  O le ulua’i malaga lea, i Swains, talu mai le tausaga e 2023, lea na faamalosia ai i latou, e faalagolago ia Samoa ma Tokelau, mo a latou faigamalaga.

O le faalavelave na saunoa ai le Afioga a le Faipule, na tula’i mai, ina ua sa’e le va’a na o latou faimalaga ai.

Sa faamanino foi e Jennings, le leai o se faamaninoga tusitusia, e mafai ona fa’aali tonu ai le nofo faalagolago o Swains, i le MV Manu’atele ma le LCU – Uila o le Sami – lea sa faatauina i tupe feterale, ma le taua aua lo latou soifua.

E le gata i lea, sa ia ta’ua foi le leai o se uafu, leai se ava, po o so’o se vaega saogalemu, e mafai ai ona o’o atu i Swains.  Ma o le taimi nei, o lo’o latou fa’aaogaina ia ni va’a fagota se lua ma se va’a afi (12 futu), mo a latou femalagaiga.

Ua mae’a ona feso’otai ia le Afioga i le Faipule ma le Faatonu o le Ofisa o Uafu ma Malaevaalele, le susuga ia Barney Sene, ma kopi ua fa’ao’oina atu i le Afioga i le Kovana Pulaali’i Nikolao Pula, le Afioga i le sui Faipule i Uasigitone, Uifa’atali Aumua Amata ma le Ofisa o le Initeria.