Gaoteote: Aua tou te amanaia tala a le Faipule

Na fautuaina e le afioga i le ali’i peresetene o le Senate ia Gaoteote Palaie Tofau afioga i ali’i Senatoa i le aso ananafi, e “aua le fa’atauaina” pe “amanaiaina” fo’i saunoaga a le afioga i le ali’i faipule, e fa’atatau i le pili e sii ai alauni a senatoa ma faipule lea ua pasia e le Maota Maualuga, ae o lo o fa’atali ai pea se fa’aiuga a le Maota o Sui.

 

“Aua tatou te fa’atauaina fua tala a le faipule latou ia”, o le tali fuaitau atu lea a Gaoteote i saunoaga a ni isi o senatoa e fa’atatau i saunoaga a le afioga i le ali’i faipule ia Faimealelei Anthony Fu’e Allen lea na lomia i le Samoa News i le aso Lua na te’a nei, e fa’atatau i le pili a le Senate lea e fa’aopoopo ai le ta’i $10,000 i alauni a senatoa ma faipule.

 

“A tatou talanoa loa e fa’ataua se mataupu lona uiga ua taua, ae aua tatou te fa’atauaina fua manatu o le ali’i faipule, pau le fautuaga, tatou tatalo mo le alii faipule ma fa’amanuia i ai, ai o fia maua nisi ana palota se tele fua i lona saunoa i lenei mataupu”, o le isi lea saunoaga a Gaoteote e fa’atatau i le mataupu lenei.

 

Saunoa Faimealelei i luma o le maota o sui, ma ia taua lona sapaia o fa’aasea a le atunu’u e fa’atatau i le pili a le senate e sii ai alauni.

 

Taua e Faimealelei e fa’apea, e sa’o finagalo o le atunuu e faatatau i le mataupu lenei, aua e lei faia e le senate ni iloiloga faalaua’itele e fesiligia ai finagalo o le atunuu e fa’atatau i siitaga a le fono.

 

Na faamanino e Faimealelei i le Samoa News e fa’apea, e ui na te fa’aaloalogia le finagalo o le maota maualuga e tusa ai o lenei pili, ae i lona talitonuga na te le lagolagoina, e ui sa ia taua le tatau lea ona sii totogi o senatoa ma faipule, ae tatau ona faia i se auala e tusa ai ma le tulafono.

 

Na tula’i le sui peresetene ia Nuanuaolefeagaiga S. Nua i luma o le maota maualuga ananafi ma saunoa e fa’apea, e le o i ai se mea o fa’aletonu ai galuega a le maota maualuga e fa’atatau i le pili lenei, o lo o talafeagai pea fa’aiuga a le maota e tusa ai ma ala o le tulafono.

 

Saunoa Nuanuaolefeagaiga e fa’apea, o le saunoaga a Faimealelei e fa’atatau i le mataupu lenei, ua atagia mai ai lona “tusitusilima i le fa’aiuga a le maota maualuga”, ao lea e lei faia se faaiuga a le maota o sui e faatatau i le tulafono taufaaofi lenei.

 

Na taua e le alii senatoa mai Manu’a e fa’apea, talu ai o ia o le ta’ita’i fono o le komiti o tulafono a le maota, o le mafua’aga lea ua ia lagaina ai lenei mataupu, ona e le logo malie i le faafofoga atu o tama o le atunuu.

 

Na faamanino atili e Nuanuaolefeagaiga e fa’apea, afai o le finagalo o le alii faipule e tatau foi ona fai siitaga mo tagata faigaluega a le malo, o lo o i ai auala e tatau ona uia muamua ina ia agavaa ai tagata faigaluega a le malo i siitaga o totogi, e pei o le faia lea o iloiloga i tulaga o tautua ma auaunaga, ona faatoa logo lea o le kovana mo se fautuaga ma aloaia ai loa siitaga mo tagata faigaluega.

 

Na lagolagoina e le afioga i le Maoputasi ia Mauga Tasi Asuega le finagalo o le sui peresetene, ma ia talosagaina ai le peresetene ma le maota maualuga, e fesootai sa’o i le Fofoga Fetalai o le maota o sui, pe afai ua i ai se faipule ua fa’asea ona o se tulafono na afua atu i le maota maualuga.

 

Na tula’i le afioga i le ali’i senatoa ia Tuiasina Esera ma fa’aleo lona finagalo le fiafia atoa ai ma lona maasiasi, ona o saunoaga ua felelea’i solo i luga o le nusipepa e fa’atatau i lenei mataupu.

 

“E o o lava fo’i i le pepa o le aso Toona’i na te’a nei, e mata’utia fa’aupuga a le atunuu sa lomia ai e fa’atatau i le maota o tupu ma ee o le atunuu, e lagona ai lava le fa’anoanoa ona o nei tulaga”, o le saunoaga lea a Tuiasina.

 

I le lomiga a le Toasavili i le aso To’ona’i na te’a nei, na fa’aigoa ai e ni isi o le atunu’u le pili e sii ai alauni, o se gaioiga “ai afu”.

 

Saunoa Gaoteote e fa’apea, e ui i le finagalo o le ali’i faipule ua fa’aalia e uiga i le mataupu lenei, e tatau ona silafia e le Fono Faitulafono, e ui lava e lua maota ae tasi lava lo latou finagalo i so o se mataupu e manuia ai le atunuu.

 

Na taua e Gaoteote sona fa’anoanoaga e uiga i lenei mataupu, ona o lea ua agia le finagalo o le alii faipule, ae a o o i le taimi e tuu faatasi ai maota e lua mo ana galuega fa’atino, e leai se leo o le ali’i faipule e lagona.

 

“O le mafua’aga lava lea e ala ai ona fesili le atunuu i le fesili lenei, pe ua matua le tofa a le Fono Faitulafono, i lo’u talitonuga, ua matua le tofa, ae a tutupu mai loa mea faapenei, ona fesiligia ai loa lea o le tofa ua matua”, o le saunoaga lea a Gaoteote, ma ia fautuaina ai afioga i senatoa e aua le faatauaina fua le saunoaga a le ali’i faipule e tusa ai o lenei mataupu.