Falepuipui i Samoa ali’i Saila na taofia fa’apagota atu i le teritori

O le ali’i Saila o le va’a a le malo o Samoa, le MV Lady Naomi lea na taofia fa’apagota atu i le teritori nei i le masina o Tesema 2012, ona o tu’uaiga i lona faia lea o ni uiga mataga i se teineititi e 15 tausaga sa ma’i vasa a o malaga mai ma lona tina i luga o le va’a mai Upolu mo Amerika Samoa nei, ua fa’asala e le Fa’amasinoga Maualuga a Samoa e taofia i le toese i Tafa’igata mo le 9 masina, ina ua ta’usala o ia i moliaga o lona faia o amioga mataga i se teineititi.

 

E lata i le tolu masina o taofia le ali’i Saila o Feagaiga Si’ilata i le toese i Tafuna, ina ua mae’a ona faila e le malo moliaga mamafa e tolu fa’asaga ia te ia, ae toe talosagaina loa e le malo le fa’amasinoga mo sana poloaiga, e solofua ai moliaga sa latou ulua’i tu’uaia ai lenei ali’i, ina ua malilie le malo o Samoa e tu’u atu le fa’amasinoina o le mataupu a Si’ilata e fofogaina i luma o le fa’amasinoga i Samoa.

 

O moliaga sa tuuaia ai Si’ilata i Amerika Samoa nei e aofia ai lona faiaiga i se teineititi e laititi i lalo o le tulafono; tagofia o itutinosa o se teineititi; faapea ai ma le fa’ao’olima mataga.

 

O tu’uaiga fa’asaga ia Si’ilata na afua mai i le fa’alavelave lea na tula’i mai i le po o le aso 27 Tesema 2012 a o aga’i mai le Lady Naomi mai lana malaga mai Apia mo Amerika Samoa, ina ua la faiaiga ma se teineititi e 15 tausaga le matua, lea na tau atu ai o lo o ma’i vasa i se vaega o le va’a i le taimi o le malaga.

 

I le kopi o le fa’aiuga a le fa’amasinoga maualuga na maua e le Samoa News e fa’atatau i lenei mataupu, o lo o taua ai e le ali’i fa’amasino e fa’apea, pe tusa o le itula e 3:00 e aga’i atu i le 4:00 i le vaveao o le aso 27 Tesema 2012 i luga o le sami, na ma’i vasa ai le tama’ita’i na a’afia, ma aga’i atu ai loa le ua molia ma ave o ia i totonu o lona potu ina ia maua ai se fesoasoani.

 

E ui sa ofo atu e Siilata lana fesoasoani mo le tama’ita’i na a’afia, peitai e talitonu le fa’amasinoga, e tasi lava le manatu sa i le loto o le ali’i Saila, o le faiaiga lea ma lenei tama’ita’i.

 

O le fa’amaoniga o lea tulaga e pei ona taua e le fa’amasinoga, sa popole le teineititi ina ne’i te’i ua ma’itaga pe afai la te faiaiga ma le ali’i Saila, ae na tali le ua molia e ala i lona aga’i atu i le isi potu ma aumai ai se pa’u e fa’aaoga mo feusuaiga (condom) ma la feusua’i ai loa ma le teineititi.

 

A o i ai pea i laua i totonu o le potu e pei ona taua i faamaumauga a le faamasinoga a Samoa, sa la fa’alogoina i se fa’asalalauga i luga o le masini fa’aleotele leo o lo o tau saili e le tina lana tama, ma ina ua taunu’u le va’a i Amerika Samoa, na logo ai loa e le tina le ofisa o leoleo a Amerika Samoa e tusa ai o le mea sa tupu, ma taofia ai loa i le toese i Tafuna le Saila talu mai lea aso seia o o mai i le ogatotonu o le masina o Mati 2013.

 

E talitonu fo’i le fa’amasinoga, talu ai o lenei solitulafono sa fa’atinoina i ogasami o Samoa, o le mafua’aga lea ua avatu ai lana mataupu e fa’amasinoina i Samoa, lea e pei ona taofia ai o ia mai le masina o Oketopa e oo atu ia Novema 2013, ma talia ai loa le talosaga ina ia tatala o ia i lalo o ni tuutuuga e ao ona usita’i i ai.

 

Na taua e le fa’amasinoga e fa’apea, e le i manuia taumafaiga a leoleo po o le Ofisa fo’i Nofovaavaaia e saili se auala e fesootai ai ma le aiga o le teineititi na a’afia, peita’i ina ua fesiligia le kapeteni o le va’a sa galue ai i luga Siilata, na fa’amaonia atu ai e le kapeteni le mae’a lea ona fa’atoese o le ua molia i le tina o le tama’ita’i na a’afia, ma sa talia fo’i e le tina lana fa’atoesega.

 

E ui i le tele o ituaiga fa’asalaga eseese na manatu itu e lua e tatau ona fa’asala ai Si’ilata, peita’i i le silasila a le fa’amasinoga, e le alofia le tuuina atu e le faamasinoga o se faasalaga faafalepuipui fa’asaga i lenei mataupu, ona o le tulaga matuia o le gaioiga sa tula’i mai, fuafua lea i tausaga o le teineititi na a’e na o le 15.

 

O lo o manino foi i le tulafono na pasia e le Palemene e pei ona taua e le faamasinoga, o se solitulafono le faiaiga ma se teineititi e i le va o le 12 e oo atu i le 16 tausaga le matua, tusa lava pe sa malie i ai lea teineititi, ae i le vaavaai a le tulafono, e le i taitai matua lona mafaufau e mafai ai ona ia faia ni faaiuga maumau tutu.

 

I le vaavaai a le faamasinoga i le gaioiga a le ali’i Saila sa fa’atino ina i le aso lea, ua atagia mai ai lona le faatinoina o ona tiute o se Saila i luga o le va’a, i lona puipuia lea o le saogalemu ma le olaga o tagata i luga o le va’a, aemaise lava pe afai e manaomia e i latou se fesoasoani.

 

E manatu le fa’amasinoga, e le gata sa manatu alofa le ali’i ua molia i le saogalemu o le teineititi na ma’i vasa, ae sa i ai fo’i lona mafaufau na te fa’atinoina i ai faiga faa feusuaiga, e ala i lona nofo sauni lea ma lana pa’u e fai ai feusuaiga, pau fo’i lea o le mea sa i lona mafaufau i lea aso, o le faiaiga lea ma le teineititi.

 

E 2 tausaga na manatu le fa’amasinoga e fa’asala ai le ali’i Saila i le toese i Tafaigata, ae i le mae’a ai ona iloilo o itu lelei uma fa’asaga ia te ia, ua manatu ai loa le fa’amasinoga ua lava masina e 9 e taofia ai o ia i le toese.

 

Na talia fo’i e le fa’amasinoga itu lelei uma sa fa’aalia e lona aiga, o lona nuu ma lana ekalesia e tusa ai o lana tautua.

 

O le mae’a ai o le mataupu a Si’ilata i luma o le fa’amasinoga maualuga a Samoa i le masina o Aperila na te’a nei, ua manino mai ai le maopoopo o le tulaga o le galulue fa’atasi i le va o le vaega fa’amalosi tulafono i Amerika Samoa nei, atoa ai ma le vaega fa’amalosi tulafono a le malo o Samoa, ina ia mautinoa e puipuia aia tatau o fanau laiti mai le a’afia i faiga fa’asolitulafono fa’apenei.