Fa’amanino FBI autu moni o moliaga fa’asaga aiga Kruse
Na fa’amanino e le vaega a le malo feterale i lana fa’afinauga mo se fa’asalaga mo John Kruse ma lona faletua o Elaine Kruse ua i luma o le fa’amasinoga feterale e fa’apea, o le autu moni o le mataupu ua molia ai le ulugali’i lea, e le ona ua le uma ona fausia le la fale, ae ona o le la fa’aaoga fa’agaoi o tupe sa tu’uina atu e le feterale i lalo o le polokalame o le ‘1602’ e fausia ai le la galuega, e tali ai isi manaoga fa’aleaiga atoa ai ma manaoga tau pisinisi.
E $30.77 miliona le vaega tupe na fa’amatu’u mai e le Ofisa o Tupe a le malo tele i lalo o le polokalame o le ‘1602’, lea na mata’itu e le Faletupe o Atina’e a Amerika Samoa, e fausia ai fale mautotogi mo tagata e maualalo a latou tupe maua, ma e 312 talosaga sa talia ma fa’amatu’u atu loa i ai vaega tupe eseese mo le fa’atinoina o galuega.
Na taua e le malo le tele o tu’uaiga ma fa’asea sa faia fa’asaga i le Faletupe o Atina’e i auala sa latou fa’atautaia ai le polokalame, peita’i e ui i le tele o nei fa’asea, o le tele lava o galuega sa mae’a e aunoa ma ni fa’afitauli na tula’i mai ai, i lalo o le vaavaaiga a le peresetene sa i ai, o le kovana fo’i lena o Amerika Samoa ua i ai nei, le tofa i le to’oto’o ia Lolo Moliga.
E pei ona taua e le malo i se vaega o le latou fa’afinauga, o le 2012 na amata faia ai e le Ofisa o le ASESRO sa latou su’esu’ega e fa’atatau i ni isi o fa’afitauli sa maitauina i le polokalame o le ‘1602’, maua ai ni isi o galuega ua tuai ona mae’a, ina ua le tausisia ta’iala ma tulafono sa tatau ona fa’aaoga ai tupe o le polokalame, ma maua ai loa le avanoa o le FBI i le fa’aauauina o lenei su’esu’ega e uiga i lenei mataupu.
Fai mai le malo feterale, e ui o lo o autu le fa’afinauga a le itu tete’e mo se fa’asalaga mo le ulugali’i ua molia i le la fa’atamala lea e fa’amae’a le la galuega, peita’i o le mea moni e ao ona silafia e le fa’amasinoga, e le o le autu lea o le mataupu ua mafua ai ona molia i laua nei, ae ona o le la fa’aaoga fa’asolitulafono o tupe a le feterale sa tu’uina atu i lalo o le la va’ava’aiga.
O lo o finau fo’i le itu a le malo e fa’apea, e ui o lea ua taua e le Faletupe o Atina’e a Amerika Samoa le faila o se latou talosaga fa’asaga i le ulugali’i ua molia atoa ai ma isi tagata i lo latou le tausisia o tuutuuga ma ta’iala mo le fausiaina o a latou galuega, o le mea moni e tatau ona silafia e le fa’amasinoga, e le fa’avae moliaga ua faila e le feterale i le fa’atamala e fa’amae’a le galuega.
“O le autu o le tagi a le feterale, o le liliuina lea o tupe a le feterale sa tu’u atu e fausia ai le galuega e fa’amalie ai manaoga fa’aletagata, lona uiga, o le fa’aaoga fa’agaoi lea o tupe a le feterale sa tu’uina atu i lalo o le polokalame o le 1602”, o se vaega lea o le fa’afinauga a le malo feterale.
O le galuega a le ulugali’i lea ua le mae’a, e le o se solitulafono lea i le silasila a le feterale, ae o le a avea lea ma mau fa’ailoga tumau e fa’ailoa mai ai lo la manatu fa’apito mo na o laua lava, ae o se auala fo’i e fa’ailoa atu ai i tagata Amerika Samoa gaioiga fa’asolitulafono sa la faia e tusa ai o lenei mataupu.
“O le solitulafono a le ulugali’i lenei, e sili atu ona matuia nai lo le le mae’a o le fausiaina o le la galuega”, o le isi lea fa’afinauga a loia a le feterale. Sa taua fo’i le manatu mama o le ulugali’i i le talitonuga ma le fa’atuatuaga sa tu’uina atu e le malo lotoifale faapea ai le malo feterale, i le fa’aaogaina sa’o o tupe e fausia ai fale mo nai tagata lima vaivai o lo o latou matua mana’omia ni fale lelei e mautotogi ai.
Na taua fo’i e le itu a le malo i le latou fa’afinauga e fa’apea, o Amerika Samoa, e le gata o se atunu’u pito sili lea ona matitiva o lo o fa’alele ai le tagavai a le Iunaite Setete, ae o fa’amaumauga a le Ofisa o le GAO a le malo tele i le 1999 o lo o taua ai le tulaga lea, o le 61% o tagata o le teritori e fa’atulagaina o tagata matitiva.
Na fa’amatala fo’i e le malo le ulugali’i ua molia e fa’apea, o se ulugali’i sa soifua i se soifuaga taugata, ua la faia se tulaga e pito sili ona a’afia ai le tamaoaiga o Amerika Samoa, la te le i gaoia foi le faitau selau o tupe mai se malo e tulaga lelei lona tamaoaiga, “ae ua la fao fa’amalosi meatotino mai tagatanu’u o Amerika Samoa, o ni Nesionale o le Iunaite Setete o lo o fa’aletonu le tulaga o le latou tamaoaiga o lo o ola ai, o lo o latou mana’omia fo’i ni fale lelei e mautotogi ai, ae ua la le fa’amaoni i le fausiaina o ni fale mo nei tagata, ae ua la fa’aaoga mai le polokalame o le 1602 e fa’amalie ai o la mana’o fa’apea ai ma manaoga tau i le la pisinisi”.
O le aiga a le ulugali’i ua molia e pei ona taua e le malo, e le o se aiga matitiva, pe a fa’atusatusa i le to’atele o isi aiga i Amerika Samoa, e ui lava fo’i sa i ai ni isi o aiga e le i mae’a a latou galuega, sa latou taumafai pea ina ia faia auala uma e fa’amae’a ai a latou galuega.
